Timuroğulları İmparatorluğu ile ilgili olarak genel bilgilerin yer almış olduğu yazımız. Timuroğulları İmparatorluğu hanedan üyeleri kimlerd...
Timuroğulları İmparatorluğu ile ilgili olarak genel bilgilerin yer almış olduğu yazımız. Timuroğulları İmparatorluğu hanedan üyeleri kimlerdi nerelerde yargı sürmüşlerdi.
Timur’la, ondan sonrasında aynı soydan gelen hükümdarların yönettikleri geniş ülke «Timuroğulları İmparatorluğu» diye anılır. Bu imparatorluk en geniş zamanında avrupada Balkanlar’dan kuzeyde Volga kıyılarına, güneyde Hint Okyanusu’ndan doğuda Orta Asya’ya kadar uzanıyordu. İmparatorluk ara sıra, ayrı isimler alt kısmındaki kollarla geniş ülkelere yayılmıştır.
Timur öldüğü vakit dört oğlundan yalnız ikisi sağdı. Bunlardan biride Miranşah, Azerbaycan ve Diyarbakır Beyi idi. Babasının ölümünden sonrasında üç yıl kadar Karakoyunlu Beylerin elinde oyuncak benzer biçimde yaşadı. Timur’un diğer oğlu Şahruh, İmparatorluğun gerçek varisiydi. Yalnız, Timur, ölen büyük oğlu Cihangir’in oğlu Pir Mehmed’i veliaht yapmıştı. Bu şekilde, Timur İmparatorluğu kardeşlerle kardeş evlatları içinde bölüşülüp parçalandı, birisi Semerkant’ta, birisi Herat’ta iki ayrı kol türedi.
Ilkin imparatorluk Miranşah’ın oğlu Halil’in elinde kaldı. 1408’de onun öldürülmesi üstüne Semerkant tahtını Timur’un oğlu Şahruh ele geçirdi. Semerkant sultanlarının en büyüklerinden olan, en uzun saltanat devam eden Şahruh (1408’den 1447’ye kadar) bununla beraber Herat’ta da yargı sürdü. Timuroğulları’ndan Babür’un Hindistan’da kurduğu devlet «Babür İmparatorluğu» diye anılır.
Şahruh sülalesi’nin Herat (Horasan) kolu 1470’te, ondan sonrasında gelen Şeyh Ömer soyu ise 1505’te son buldu. Semerkant kolu (Maveraünnehir) ise Sultan Ali Mirza (saltanatı 1498-1500) zamanında söndü. Timur’un ele geçirip imparatorluk kurduğu, onun soyundan gelen Timuroğulları’nın yüzyıl kadar yargı sürdüğü topraklar 1505’te Özbek hanlarının eline geçti.
Timur İmparatorluğu yer yer dağılıp çözüldü. Taht kavgalarının yanı sıra, beyler, komutanlar içinde da kanlı çarpışmalar, sınırları karıştırdı. Bir sürü hanlar, beyler kafa kaldırıp, toprakları bölüştüler. Ayrıca Horasan’da türlü tarikatların dal budak sarması birliği büsbütün bozdu.
Timuroğulları’nın içinde, bilimde, sanatta ün yapanlar da vardır. Şahruh iyi bir şehirciydi. Herat’ta bir sürü kıymetli yaratı bıraktı. Onun torunu Uluğ Bey, avrupada dahi tanınan bir ilim adamıdır. Sultan Hüseyin Baykara da Timuroğullarından, kıymetli bir edebiyat ve ilim adamıdır.
YORUMLAR