SAFRAN a. (fr. safran; ar. za'faran'dan). 1. Sonbaharda yaprak sü'erek mor çiçek açan soğanlı ziraat bitkisi. (Çiçeğin d...
SAFRAN a. (fr. safran; ar. za'faran'dan).
1. Sonbaharda yaprak sü'erek mor çiçek açan soğanlı ziraat bitkisi. (Çiçeğin dişiorgan tepeciği kırmızımsı turuncu renkte ve birazcık genişçe şeritler halindedir. Nebat melez olduğundan tohum vermez, soğanıyla üretilir. Bil. a. Crocus sativus; süsengiller familyası.) [Bk. ansikl. böl.]
2. Safran çiçeğinin dişiorgan boyuncuğu ile tepeciklerinin ihtiva ettiği sarı boya.
3. Bu bitkinin kurutulmuş dişiorgan boyuncuk ve tepeciklerinden meydana getirilen baharat. (Bazı ülkelerde pilav, zerde balıkçorbası, pa- ella şeklinde yiyeceklere renk vermek için katılır.) || Yalancı safran, kurutulmuş aspir çiçeği. (Rengi azca çok safrana benzediğinden kimi zaman onun yerine kullanılır.)
*Bot. Hint safranı, ZERDEÇAL'ın eşanlamlısı.
*ANSİKL. Safran günümüzde ispanya, Yunanistan, İran ve Hindistan'da yetiştirilmekte, Türkiye safran ihtiyacını bu ülkelerden sağlamaktadır. Oysa safran Hititler döneminden beri Anadolu'da malum ve ilaç olarak kullanılan bir maddedir. OsmanlI döneminde de mühim bir ihraç malıydı (1858 senesinde İngiltere'ye 9 705 kilogram safran satılmış olduğu kayıtlıdır). XX. yy.'ın başlarında safran ekimi ve üretimi gerilemiştir. Şimdilik bir tek Safranbolu dolaylarında azca oranda üretilmekte, o da bölgesel kullanıma sadece yetmektedir. Safranın satış kıymeti oldukça yüksek olduğundan ve bir kilo safran elde etmek için ortalama 120 000 çiçek gerektiğinden bir çok vakit halis safranlar yağ, şurup, bal şeklinde maddeler emdirilerek piyasaya sürülmektedir.
*Boyac. Safrandan naturel boyamacılıkta da yararlanılır. Çeşitli mordanlarla yapraklarından sarı, filizi yeşil, mavi, nefti ve kahverengi renkler elde edilir, pamuk ve bilhassa yün ipliklerinin boyanmasında kullanılır.
*Halk hek. Safran acımsı leziz, keskin ve hususi kokulu, çok azca zehirli bir ilaçtır, iştah açıcı ve midevi olarak günde birkaç kez toz halinde 0,2-0,5 g alınır.
Kaynak: Büyük Larousse
1. Sonbaharda yaprak sü'erek mor çiçek açan soğanlı ziraat bitkisi. (Çiçeğin dişiorgan tepeciği kırmızımsı turuncu renkte ve birazcık genişçe şeritler halindedir. Nebat melez olduğundan tohum vermez, soğanıyla üretilir. Bil. a. Crocus sativus; süsengiller familyası.) [Bk. ansikl. böl.]
2. Safran çiçeğinin dişiorgan boyuncuğu ile tepeciklerinin ihtiva ettiği sarı boya.
3. Bu bitkinin kurutulmuş dişiorgan boyuncuk ve tepeciklerinden meydana getirilen baharat. (Bazı ülkelerde pilav, zerde balıkçorbası, pa- ella şeklinde yiyeceklere renk vermek için katılır.) || Yalancı safran, kurutulmuş aspir çiçeği. (Rengi azca çok safrana benzediğinden kimi zaman onun yerine kullanılır.)
*Bot. Hint safranı, ZERDEÇAL'ın eşanlamlısı.
*ANSİKL. Safran günümüzde ispanya, Yunanistan, İran ve Hindistan'da yetiştirilmekte, Türkiye safran ihtiyacını bu ülkelerden sağlamaktadır. Oysa safran Hititler döneminden beri Anadolu'da malum ve ilaç olarak kullanılan bir maddedir. OsmanlI döneminde de mühim bir ihraç malıydı (1858 senesinde İngiltere'ye 9 705 kilogram safran satılmış olduğu kayıtlıdır). XX. yy.'ın başlarında safran ekimi ve üretimi gerilemiştir. Şimdilik bir tek Safranbolu dolaylarında azca oranda üretilmekte, o da bölgesel kullanıma sadece yetmektedir. Safranın satış kıymeti oldukça yüksek olduğundan ve bir kilo safran elde etmek için ortalama 120 000 çiçek gerektiğinden bir çok vakit halis safranlar yağ, şurup, bal şeklinde maddeler emdirilerek piyasaya sürülmektedir.
*Boyac. Safrandan naturel boyamacılıkta da yararlanılır. Çeşitli mordanlarla yapraklarından sarı, filizi yeşil, mavi, nefti ve kahverengi renkler elde edilir, pamuk ve bilhassa yün ipliklerinin boyanmasında kullanılır.
*Halk hek. Safran acımsı leziz, keskin ve hususi kokulu, çok azca zehirli bir ilaçtır, iştah açıcı ve midevi olarak günde birkaç kez toz halinde 0,2-0,5 g alınır.
Kaynak: Büyük Larousse
Safran Yetiştiriciliği
Safran çiçeği nerede yetiştirilir?
Safran (Crocus sativus)
YORUMLAR