Kent nedir? İnsanlar nasıl şehirleşmişlerdir? Kent ile ilgili olarak ansiklopedik bilgilerin yer almış olduğu yazımız. İnsanların oturmuş ...
Kent nedir? İnsanlar nasıl şehirleşmişlerdir? Kent ile ilgili olarak ansiklopedik bilgilerin yer almış olduğu yazımız.
İnsanların oturmuş olduğu, pek çok evli, pek çok sokaklı yerlerin en büyüğüdür. Devamlı ve köklü oturulan daha ufak bölgelere «köy», «kasaba» ismi verilir.
Kent yaşamı, uygarlığın gelişmesinde mühim rol oynadı. İnsan toplulukları, göçebe yaşamı koyup, toprağa bağlandıktan, köy, kasaba, şehirler kurduktan sonrasında, uygarlıkta ileri gittiler, toplumsal yaşayışta yenilikler elde edebildiler.
İlk şehirler, şimdiki köylerden farksızdı. Şehirlerin büyümesi devlet yaşamının gelişmesiyle başladı. Eski Mısır’da, Mezopotamya’da bu şekilde «kral şehirleri» meydana geldi. Eski Yunanlılar’da kent bununla beraber devletti. Her şehrin bağımsız bir idaresi vardı. Yunanistan’daki şehirler (siteler) içinde müdafa amacıyla birlikler de kurulurdu. Bazan da bu şehirlerden ya Atina, ya Sparta, diğeri ufak, kuvvetsiz şehirleri kendi idareleri altına alırdı.
Roma İmparatorluğu da bir kent devletinden kurulmuştu. Bu imparatorluk yıkıldıktan sonrasında Avrupa şehirleri, devletlerin, baronların, papazların eline geçti. Bu tür şeyler şehirleri kendi çiftlikleri şeklinde kullandılar. Bu da, derebeyliği doğurdu. Derebeyi ile Şehirli içinde, tüm Ortaçağ’ı kaplıyan kavgalar, Avrupa tarihinin olmasıyla birlikte, insanlık tarihinin en mühim kısımı sayılır.
XI.-XIII. yüzyıllar içinde Avrupa’nın pek çok şehirleri bağımsızlıklarını kazandılar. Venedik, Cenova, Floransa, Hamburg, Bremen şeklinde şehirler, Eskiçağ’ın «kent devletleri» haline geldi. Yeniçağ’da «devlet» kuvvetlenince, bu bağımsız şehirler, yavaş yavaş ortadan kayboldu, devletin bir parçası haline geldi.
Şimdiki Şehirler ve Şehircilik
Bugünün büyük, ufak tüm şehirleri bir plân içinde büyüyüp, gelişirler. Bugün bütün ülkelerde plânsız kent kalmamş gibidir. Plânın gayesi, şehrin sağlığını, rahatlığını, güzelliğini birleştirmektir.
Kent plânında, şehrin aydınlatılması, kanalizasyonu, ulaştırma araçları, yolları, trafik akımı, yollarının açılması, evlerinin şekli düşünülür. Bununla birlikte, ileride şehrin büyümesi ihtimali de göz önüne alınarak, plân da buna gore ayarlanır. Çağdaş şehircilik, bundan sonra şehirleri gelişi güzel büyütmenin karşısındadır, çünkü böyle gelişip, büyüyen bir şehirde insanları rahat yaşatmak güçleşir.
Plânlı şehirlerde mühim bir mevzu da şehrin bölgelerini ayırmaktır. Bu bölgelerin başlangıcında sanayi, tecim bölgeleriyle oturulacak bölgeler gelir.
Bugün bütün ülkelerde nüfusu 1 milyonu aşan oldukça fazla kent vardır. Nüfusu 1 milyonu aşan şehirler en fazla Birleşik ABD, Çin, İngiltere, Hindistan ve Almanya’dadır.
YORUMLAR