Veba nedir ve nasıl bir hastalıktır? Veba hastalığının nedenleri, belirtileri ve tedavisi ile ilgili olarak genel bilgiler. VEBA, yersinia...
Veba nedir ve nasıl bir hastalıktır? Veba hastalığının nedenleri, belirtileri ve tedavisi ile ilgili olarak genel bilgiler.
VEBA, yersinia pestis adlı bakterinin insanlara bulaşıp lenf bezlerine yerleşmesiyle ortaya çıkan bulaşıcı hastalık, İÖ 10. yüzyıldan bu yana bilinir.
Nedenleri İnsan tarihi boyunca büyük salgınlara yol açan vebanın başlıca bulaştırıcısı sıçanlar, küçük boylu kemiriciler ve sıçan piresidir. Hastalığı oluşturan bakteriyi taşıyan pireler, küçük boylu kemirgenlerin ısırması ya da tırmalamasıyla, hastalıklı insan ve hayvanların ağzından çıkan tükürüğün insanlar tarafından solunmasıyla bulaşır. Hastalığı oluşturan bakteri, güneş ışığında kaldığı zaman hızla ölür. Hastalığı taşıyan pirelerin ısırmasıyla bü-bon vebası gelişir.
Belirtileri. En sık rastlanan veba tipi olan bübon (hıyarcık) vebasının kuluçka süresi 1-4 gün arasındadır. Belirtileri birden gelişir. Ateş yükselmesi, titreme, kalp atışlarının hızlanması, baş ağrısı, halsizlik, bilinç bozukluğu, kusma, vücuttaki lenf bezlerinin yumrular oluşturacak biçimde şişmesi, başlıca belirtilerdir. Hastalığı oluşturan bakterinin ürettiği zehir nedeniyle kanama olasılığı artar. Damarlarda pıhtılar, deri içinde ve iç organlarda kanamalar gelişebilir. Bazı durumlarda hastalığı oluşturan bakteri, kan ve lenf bezleri aracılığıyla akciğerlere ulaşır ya da solunum yolları ile mikrop akciğere girer. Akciğerlerin iltihaplanması biçiminde gelişen bu veba tipine pnömo-nik veba ya da akciğer vebası adı verilir. Akciğer vebasının başlıca belirtileri; bübon vebası tipindeki belirtilerin yanı sıra öksürük, soluk alma zorluğu, morarma da görülür. Hastalığın gelişmesinin ardından hasta bol miktarda balgam çıkarır.
Tedavisi. Hastalığın erken dönemlerinde tedaviye gidilmezse ölüm kaçınılmazdır. Erken dönemlerde antibiyotik tedavisi uygulanırsa olumlu sonuç alınabilir. Sonuç almabilmesi için belirtilerin ortaya çıkmasından en fazla 20 saat sonra tedaviye başlamak gerekir. Streptomisin ve tetrasiklin en iyi sonuç verecek olan antibiyotiklerdir. Tarih boyunca kara ölüm adıyla bilinen vebanın tedavisi 19. yüzyılın sonuna kadar bilinmezdi, bu nedenle de büyük sayılarda insan ölümleriyle sonuçlanan salgınlar çıkardı. Günümüzde modern tıbbm sağladığı olanaklarla eski dönemlerdeki salgınlara rastlanmaz. Bugün bile hastalığı taşıyan sıçanlara zaman zaman rastlanırsa da, temizlik koşullarına gereğince uymak ve hastalığın yayılmasını önlemek için alınan sıkı önlemler nedeniyle veba günümüzde korkulacak bir hastalık olmaktan uzaklaşmaştır.
YORUMLAR