Türkiye'yi etkileyen iklim şartları ve iklim tipleri nedir? Türkiye'nin İklimini Etkileyen Faktörler ve İklim Tipleri T...
Türkiye'yi etkileyen iklim şartları ve iklim tipleri nedir?
Türkiye'nin İklimini Etkileyen Faktörler ve İklim Tipleri
Türkiye, Dünya üstünde meydana getirilen iklim sınıflandırmasına nazaran, Akdeniz ikliminin yayılış sahasına girer.
Fakat Türkiye'de;
- Yerşekillerinin engebeli olması
- Dağların uzanış yönü
- üç tarafının denizlerle çevrili olması
- Yükseltinin garptan doğuya doğru artması
Mesela; iç ve Güneydoğu Anadolu'da, kıtaların iç kısımlarında görülen yarı kurak step iklimi etkili olurken, Karadeniz Bölgesi'nde Kuzeybatı Avrupa'nın Ilıman okyanus iklimi, Şark Anadolu'da ise yüksek enlemlerin soğuk karasal iklimi etkili olmaktadır.
TüRKİYE'NİN İKLİMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER
Türkiye'nin matematik konumu ile hususi konumu türlü iklim tiplerinin görülmesinde beraber etkili olmuştur.
1. Matematik Konum (Enlem Tesiri)
Türkiye 36°-42° Şimal paralelleri içinde, ılıman iklim kuşağının Ekvator'a yakın kısmında mevcuttur.
Türkiye'nin matematik konumu ılıman iklim şartlarının etkili olmasına ve mevsimlerin belirgin olarak görülmesine niçin olmuştur. Türkiye yazın daha çok güneyden gelen sıcak hava kütlelerinin kışın ise kuzeyden gelen soğuk hava kütlelerinin tesiri altına girer.
- Türkiye orta kuşakta yer almış olduğu için dört mevsim belirgin olarak yaşanır.
- Türkiye Yengeç Dönencesi'nin kuzeyinde yer almış olduğu için yıl içinde güneş ışınlarını hiçbir vakit dik açıyla almaz.
2. Hususi Konum
Türkiye'nin iklimi üstünde yalnızca matematik konum etkili değildir. Eğer bu şekilde olsaydı güneyden kuzeye doğru gidildikçe sıcaklıklar tertipli bir şekilde azalır, ortalama aynı en-I lemler içinde yer edinen Ege, İç Anadolu ve Şark Anadolu bölgelerinde aynı iklim şartlan görülürdü. Oysa Türkiye'de kısa mesafelerde büyük iklim değişimleri ortaya çıkar. Bu duruma neden olan başlıca etmenler:
- Kara ve deniz dağılışı
- Yükselti
- Dağların uzanış şekli ve bakı şartları
- Tazyik merkezlerinin tesiri ve rüzgarlardır.
Denizler geç ısınıp geç soğuduğu için kıyı bölgelerimizin iklimi daha ılımandır. İç mıntıkalara gidildikçe karasallık tesiri artar. İç kesimler yazın daha çok ısınır kışın da daha çok soğur. Türkiye'de bu vaziyet bilhassa kışın belirginleşir.
Kışın şimal kıyılarımız daha güneydeki kara içlerinden sıcaktır. Mesela, Samsun'da ocak ayı ısı averajı 7 °C iken daha güneydeki Konya'da 0 °C dir. Kara ve deniz dağılışının iklim üstündeki bir başka tesiri de günlük ve senelik ısı farklarıdır. Kıyılardan iç kesimlere gidildikçe deniz tesirinin ve rutubet oranının azalmasına bağlı olarak günlük ve senelik ısı farkları da artar. Aynı vaziyet iç kesimlerde yağış miktarının azalmasına niçin olur.
Mesela, Ege kıyılarında senelik ısı farkı 19 °C iken bu kıymet, Şark Anadolu'da 33 “C'yi bulmaktadır. Gene Ege Bölge-si'nden iç kesimlere doğru yağış miktarı da azalır.
b) Yükselti
Türkiye, averaj yükseltisi fazla olan bir ülkedir. Yükselti genel olarak garptan doğuya doğru artmakta ve Şark Anadolu'da 2000 m'nin üstüne çıkmaktadır.
Bu yüzden doğuya doğru sıcaklıklar düşmektedir.
Mesela; İç Anadoluyla aynı enlemler içinde yer almış olduğu halde, Şark Anadolu'da ısı averajları daha düşüktür. Bununla birlikte yüksek yerlerde ilk kar yağışları sonbaharda başlamakta ve kar örtüsü ortalama 6 ay yerde kalmaktadır. Yükselti farkı kısa mesafelerde de ısı farkına niçin olmaktadır.
Mesela; Kars platosunda yazlar serin geçerken derhal yakınındaki İğdır Ovası'nda yüksek sıcaklıklar görülmektedir.
c) Dağların Uzanış Şekli ve Bakı Şartları
vatanımızda dağların uzanışı ısı ve yağışın dağılışı üstünde büyük seviyede etkili olmaktadır. Mesela Toros dağlan, güneyden gelen nemli hava kütlelerinin Anadolu'nun iç kısımlarına sokulmasını büyük seviyede engellerken, kuzeyden gelen soğuk hava kütlelerinin de Akdeniz kıyılarına sokulmasını engellemektedir.
Bu durumun bir sonucu olarak, kışın Akdeniz kıyılarında ılık ve bolca yağışlı bir mevsim yaşanırken, iç bölgelerimizde kış soğukları tüm sertliği ile etkili olmaktadır.
Karadeniz Bölgesi'nde de bilhassa yazın kuzeyden gelen nemli hava kütleleri, Şimal Anadolu dağlarına çarparak yükselmekte ve soğuyarak yağış bırakmaktadır.
Ege Bölgesi'nde ise dağlar denize dik uzandığı için deniz tesiri 150-200 km içerilere kadar sokulabilmektedir.
vatanımızda sıcaklığın dağılışı üstünde etkili olan etmenlerden birisi de bakı durumudur. Türkiye Şimal Yarımküre'de olduğundan dağların güneye bakan yamaçları, kuzeye bakan yamaçlarından daha çok güneş enerjisi alır ve daha çok ısınır.
d) Tazyik Merkezlerinin Tesiri ve Rüzgarlar
Türkiye; matematik konumu itibariyle, kuzeyden gelen soğuk hava kütleleri ile güneyinden gelen sıcak hava kütlelerinin karşı karşıya gelme faaliyetinde yer alır. Kışın genel olarak Sibirya üstünden gelen yüksek tazyik ile İzlanda üstünden gelen alçak basıncın tesirinde kalır. Sibirya yüksek basıncı başta Şark Anadolu olmak suretiyle vatanımızda kışların sert ve soğuk geçmesine niçin olur.
TüRKİYE'DEKİ İKLİM TİPLERİ
Türkiye'de genel olarak üç ana iklim tipi görülür. Bu tür durumlar Karadeniz, Akdeniz ve Karasal iklimdir.
Bunların yanında Trakya, İçbatı Anadolu benzer biçimde yerlerde geçiş iklimi özellikleri görülür.
1. Karadeniz iklimi
- Karadeniz Bölgesi'nin kıyı kesimlerinde ve Marmara Böl-gesi'nin Karadeniz kıyıları süresince görülür. Senelik ısı farkı azdır (13 °C - 15 °C). Kışlar ılık (6 °C -7 °C), yazlar serin (21 °C - 23 °C) geçer.
- Her mevsim yağışlıdır.
- Senelik yağış miktarı 700 - 2400 mm arasındadır.
- Şark Karadeniz Kısımı'nde en fazla yağış sonbaharda, minimum yağış ilkbaharda düşer.
- Garp Karadeniz Kısımı'nde senelik yağış miktarı 1000-1500 mm'dir.
- Orta Karadeniz'de ise en fazla yağış kışın, minimum yağış yazın olmaktadır. Senelik yağış miktarı 700-1000 mm ara-sındadır. Başka bölümlere nazaran yağışın az olmasının ne-deni yerşekillerinin hakim rüzgâr yönüne dik olmaması, gerisindeki dağların yükseltisinin az ve kıyıya uzak olma-sıdır.
- Tabii nebat örtüsü ormandır.
- Türkiye'de bulutluluğun, nemliliğin ve yağışın en fazla olduğu, ısı farkının, güneşli gün sayısının, güneş enerjisinden yararlanmanın minimum olduğu iklimdir.
En belirgin olarak Akdeniz kıyılarında görülmekle beraber, Ege ve Marmara bölgelerinin kıyı kesimlerinde de etkili olmaktadır. Yalnız bu bölgelerde enlemden dolayı sıcaklıklar aslolan Akdeniz iklimine nazaran 2 °C - 3 °C daha düşüktür.
Bu iklimde genel olarak;
- Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlıdır.
- Senelik ısı averajı 18-20°C dir.
- Yağışların yarıdan fazlası kışın düşer.
- Kış yağışları yağmur şeklindedir.
- Kar yağışı ve don vakası çok azdır.
- Yağışlar cephesel kökenlidir.
- Senelik yağış averajı 600-1000 mm arasındadır.
- Karakteristik nebat örtüsü zeytin, zakkum, mersin, kocayemiş, defne v.b. bitkilerden oluşan makilerdir.
vatanımızda karasal iklim, İç Anadolu, Şark Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde görülür. Fakat mıntıkalar içinde karasal iklimde bir takım farklılıklar vardır.
a. İç Anadolu Tipi
- Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlıdır.
- Kış mevsiminde ısı 0 ile -3 °C, yaz mevsiminde ise 20 °C ile 25 °C civarındadır.
- İç Anadolu'da en fazla yağış ilkbaharda düşer.
- Averaj yağış 300-400 mm dir.
- Yağışlar konveksiyoneldir.
- Senelik ısı averajı ise 10 °C - 12 °C dir.
- Nebat örtüsü steptir.
- Karasal iklimin en şiddetli tipi bu bölümde görülür. Bunda bölgenin yüksek ve denize uzak olması etkilidir.
- Kış mevsiminde averaj sıcaklıklar -2 °C, -12 °C arasındadır.
- Kar yağışı ve don vakaları görülür. Kar 3-4 ay yerde kalır. Kışın ülkenin en soğuk yeridir. Bunun sebebi yükseltinin fazla olmasıdır.
- Yaz mevsiminde sıcaklıklar 18 °C - 25 °C civarındadır.
- Senelik yağış miktarı 500-600 mm'dir.
- Şark Anadolu'da en fazla yağış ilkbahar ve yazları görülür.
- Bölgenin Malatya, Elazığ benzer biçimde illerinde yükseklik fazla ol-madığından iç Anadolu'da olduğu benzer biçimde step iklimi etkilidir.
- Nebat örtüsü yükseklerde çayır, alçak yerlerde steptir. Yer yer iğne yapraklı ormanlara da rastlanır.
- Bu bölgenin batısında Akdeniz iklimi tesirleri görülürken, doğuya doğru karasallık çoğalmaktadır.
- Bu bölgedeki karasal iklimde kış mevsiminde ısı 2 °C ile 5 °C arasındadır. Bu nedenle kar yağışı ve don vakaları Şark Anadolu'daki kadar etkili değildir.
- Yaz mevsiminde en yüksek sıcaklıklar bu bölümde görülür. (29 °C - 31 °C) Bu nedenle buharlaşma sertliği en faza bu bölümde olduğundan, kuraklık da çok fazladır.
- Senelik yağış 400-700 mm arasındadır. Yağışların büyük bölümü kış ve ilkbahar mevsimlerinde düşer, yazlar oldukça kuraktır.
- Nebat örtüsü steptir.
Sebep: sual düzeni
Değişik iklim tipleri insanların yaşamlarını nasıl etkisinde bırakır?
Türkiye'de iklim çeşitlerine nazaran ev tipleri nasıldır?
Ziraat alanlarını etkileyen iklim türleri nedir?
Bu bildiri 'en iyi çözüm' seçilmiştir.
Türkiye, Dünya üstünde meydana getirilen iklim sınıflandırmasına nazaran, Akdeniz ikliminin yayılış sahasına girer.
Fakat Türkiye'de;
- Yerşekillerinin engebeli olması
- Dağların uzanış yönü
- üç tarafının denizlerle çevrili olması
- Yükseltinin garptan doğuya doğru artması
Mesela; iç ve Güneydoğu Anadolu'da, kıtaların iç kısımlarında görülen yarı kurak step iklimi etkili olurken, Karadeniz Bölgesi'nde Kuzeybatı Avrupa'nın Ilıman okyanus iklimi, Şark Anadolu'da ise yüksek enlemlerin soğuk karasal iklimi etkili olmaktadır.
TüRKİYE'NİN İKLİMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER
Türkiye'nin matematik konumu ile hususi konumu türlü iklim tiplerinin görülmesinde beraber etkili olmuştur.
1. Matematik Konum (Enlem Tesiri)
Türkiye 36°-42° Şimal paralelleri içinde, ılıman iklim kuşağının Ekvator'a yakın kısmında mevcuttur.
Türkiye'nin matematik konumu ılıman iklim şartlarının etkili olmasına ve mevsimlerin belirgin olarak görülmesine niçin olmuştur. Türkiye yazın daha çok güneyden gelen sıcak hava kütlelerinin kışın ise kuzeyden gelen soğuk hava kütlelerinin tesiri altına girer.
- Türkiye orta kuşakta yer almış olduğu için dört mevsim belirgin olarak yaşanır.
- Türkiye Yengeç Dönencesi'nin kuzeyinde yer almış olduğu için yıl içinde güneş ışınlarını hiçbir vakit dik açıyla almaz.
2. Hususi Konum
Türkiye'nin iklimi üstünde yalnızca matematik konum etkili değildir. Eğer bu şekilde olsaydı güneyden kuzeye doğru gidildikçe sıcaklıklar tertipli bir şekilde azalır, ortalama aynı en-I lemler içinde yer edinen Ege, İç Anadolu ve Şark Anadolu bölgelerinde aynı iklim şartlan görülürdü. Oysa Türkiye'de kısa mesafelerde büyük iklim değişimleri ortaya çıkar. Bu duruma neden olan başlıca etmenler:
- Kara ve deniz dağılışı
- Yükselti
- Dağların uzanış şekli ve bakı şartları
- Tazyik merkezlerinin tesiri ve rüzgarlardır.
Denizler geç ısınıp geç soğuduğu için kıyı bölgelerimizin iklimi daha ılımandır. İç mıntıkalara gidildikçe karasallık tesiri artar. İç kesimler yazın daha çok ısınır kışın da daha çok soğur. Türkiye'de bu vaziyet bilhassa kışın belirginleşir.
Kışın şimal kıyılarımız daha güneydeki kara içlerinden sıcaktır. Mesela, Samsun'da ocak ayı ısı averajı 7 °C iken daha güneydeki Konya'da 0 °C dir. Kara ve deniz dağılışının iklim üstündeki bir başka tesiri de günlük ve senelik ısı farklarıdır. Kıyılardan iç kesimlere gidildikçe deniz tesirinin ve rutubet oranının azalmasına bağlı olarak günlük ve senelik ısı farkları da artar. Aynı vaziyet iç kesimlerde yağış miktarının azalmasına niçin olur.
Mesela, Ege kıyılarında senelik ısı farkı 19 °C iken bu kıymet, Şark Anadolu'da 33 “C'yi bulmaktadır. Gene Ege Bölge-si'nden iç kesimlere doğru yağış miktarı da azalır.
b) Yükselti
Türkiye, averaj yükseltisi fazla olan bir ülkedir. Yükselti genel olarak garptan doğuya doğru artmakta ve Şark Anadolu'da 2000 m'nin üstüne çıkmaktadır.
Bu yüzden doğuya doğru sıcaklıklar düşmektedir.
Mesela; İç Anadoluyla aynı enlemler içinde yer almış olduğu halde, Şark Anadolu'da ısı averajları daha düşüktür. Bununla birlikte yüksek yerlerde ilk kar yağışları sonbaharda başlamakta ve kar örtüsü ortalama 6 ay yerde kalmaktadır. Yükselti farkı kısa mesafelerde de ısı farkına niçin olmaktadır.
Mesela; Kars platosunda yazlar serin geçerken derhal yakınındaki İğdır Ovası'nda yüksek sıcaklıklar görülmektedir.
c) Dağların Uzanış Şekli ve Bakı Şartları
vatanımızda dağların uzanışı ısı ve yağışın dağılışı üstünde büyük seviyede etkili olmaktadır. Mesela Toros dağlan, güneyden gelen nemli hava kütlelerinin Anadolu'nun iç kısımlarına sokulmasını büyük seviyede engellerken, kuzeyden gelen soğuk hava kütlelerinin de Akdeniz kıyılarına sokulmasını engellemektedir.
Bu durumun bir sonucu olarak, kışın Akdeniz kıyılarında ılık ve bolca yağışlı bir mevsim yaşanırken, iç bölgelerimizde kış soğukları tüm sertliği ile etkili olmaktadır.
Karadeniz Bölgesi'nde de bilhassa yazın kuzeyden gelen nemli hava kütleleri, Şimal Anadolu dağlarına çarparak yükselmekte ve soğuyarak yağış bırakmaktadır.
Ege Bölgesi'nde ise dağlar denize dik uzandığı için deniz tesiri 150-200 km içerilere kadar sokulabilmektedir.
vatanımızda sıcaklığın dağılışı üstünde etkili olan etmenlerden birisi de bakı durumudur. Türkiye Şimal Yarımküre'de olduğundan dağların güneye bakan yamaçları, kuzeye bakan yamaçlarından daha çok güneş enerjisi alır ve daha çok ısınır.
d) Tazyik Merkezlerinin Tesiri ve Rüzgarlar
Türkiye; matematik konumu itibariyle, kuzeyden gelen soğuk hava kütleleri ile güneyinden gelen sıcak hava kütlelerinin karşı karşıya gelme faaliyetinde yer alır. Kışın genel olarak Sibirya üstünden gelen yüksek tazyik ile İzlanda üstünden gelen alçak basıncın tesirinde kalır. Sibirya yüksek basıncı başta Şark Anadolu olmak suretiyle vatanımızda kışların sert ve soğuk geçmesine niçin olur.
TüRKİYE'DEKİ İKLİM TİPLERİ
Türkiye'de genel olarak üç ana iklim tipi görülür. Bu tür durumlar Karadeniz, Akdeniz ve Karasal iklimdir.
Bunların yanında Trakya, İçbatı Anadolu benzer biçimde yerlerde geçiş iklimi özellikleri görülür.
1. Karadeniz iklimi
- Karadeniz Bölgesi'nin kıyı kesimlerinde ve Marmara Böl-gesi'nin Karadeniz kıyıları süresince görülür. Senelik ısı farkı azdır (13 °C - 15 °C). Kışlar ılık (6 °C -7 °C), yazlar serin (21 °C - 23 °C) geçer.
- Her mevsim yağışlıdır.
- Senelik yağış miktarı 700 - 2400 mm arasındadır.
- Şark Karadeniz Kısımı'nde en fazla yağış sonbaharda, minimum yağış ilkbaharda düşer.
- Garp Karadeniz Kısımı'nde senelik yağış miktarı 1000-1500 mm'dir.
- Orta Karadeniz'de ise en fazla yağış kışın, minimum yağış yazın olmaktadır. Senelik yağış miktarı 700-1000 mm ara-sındadır. Başka bölümlere nazaran yağışın az olmasının ne-deni yerşekillerinin hakim rüzgâr yönüne dik olmaması, gerisindeki dağların yükseltisinin az ve kıyıya uzak olma-sıdır.
- Tabii nebat örtüsü ormandır.
- Türkiye'de bulutluluğun, nemliliğin ve yağışın en fazla olduğu, ısı farkının, güneşli gün sayısının, güneş enerjisinden yararlanmanın minimum olduğu iklimdir.
En belirgin olarak Akdeniz kıyılarında görülmekle beraber, Ege ve Marmara bölgelerinin kıyı kesimlerinde de etkili olmaktadır. Yalnız bu bölgelerde enlemden dolayı sıcaklıklar aslolan Akdeniz iklimine nazaran 2 °C - 3 °C daha düşüktür.
Bu iklimde genel olarak;
- Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlıdır.
- Senelik ısı averajı 18-20°C dir.
- Yağışların yarıdan fazlası kışın düşer.
- Kış yağışları yağmur şeklindedir.
- Kar yağışı ve don vakası çok azdır.
- Yağışlar cephesel kökenlidir.
- Senelik yağış averajı 600-1000 mm arasındadır.
- Karakteristik nebat örtüsü zeytin, zakkum, mersin, kocayemiş, defne v.b. bitkilerden oluşan makilerdir.
vatanımızda karasal iklim, İç Anadolu, Şark Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde görülür. Fakat mıntıkalar içinde karasal iklimde bir takım farklılıklar vardır.
a. İç Anadolu Tipi
- Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlıdır.
- Kış mevsiminde ısı 0 ile -3 °C, yaz mevsiminde ise 20 °C ile 25 °C civarındadır.
- İç Anadolu'da en fazla yağış ilkbaharda düşer.
- Averaj yağış 300-400 mm dir.
- Yağışlar konveksiyoneldir.
- Senelik ısı averajı ise 10 °C - 12 °C dir.
- Nebat örtüsü steptir.
- Karasal iklimin en şiddetli tipi bu bölümde görülür. Bunda bölgenin yüksek ve denize uzak olması etkilidir.
- Kış mevsiminde averaj sıcaklıklar -2 °C, -12 °C arasındadır.
- Kar yağışı ve don vakaları görülür. Kar 3-4 ay yerde kalır. Kışın ülkenin en soğuk yeridir. Bunun sebebi yükseltinin fazla olmasıdır.
- Yaz mevsiminde sıcaklıklar 18 °C - 25 °C civarındadır.
- Senelik yağış miktarı 500-600 mm'dir.
- Şark Anadolu'da en fazla yağış ilkbahar ve yazları görülür.
- Bölgenin Malatya, Elazığ benzer biçimde illerinde yükseklik fazla ol-madığından iç Anadolu'da olduğu benzer biçimde step iklimi etkilidir.
- Nebat örtüsü yükseklerde çayır, alçak yerlerde steptir. Yer yer iğne yapraklı ormanlara da rastlanır.
- Bu bölgenin batısında Akdeniz iklimi tesirleri görülürken, doğuya doğru karasallık çoğalmaktadır.
- Bu bölgedeki karasal iklimde kış mevsiminde ısı 2 °C ile 5 °C arasındadır. Bu nedenle kar yağışı ve don vakaları Şark Anadolu'daki kadar etkili değildir.
- Yaz mevsiminde en yüksek sıcaklıklar bu bölümde görülür. (29 °C - 31 °C) Bu nedenle buharlaşma sertliği en faza bu bölümde olduğundan, kuraklık da çok fazladır.
- Senelik yağış 400-700 mm arasındadır. Yağışların büyük bölümü kış ve ilkbahar mevsimlerinde düşer, yazlar oldukça kuraktır.
- Nebat örtüsü steptir.
YORUMLAR