MANİVELA a (fr. manivelle; halk lat. manibella, sap; klasik lat. manibula, ma- nus, el'den). Mak. san. Bir milin ucuna tespit e...
MANİVELA a (fr. manivelle; halk lat. manibella, sap; klasik lat. manibula, ma- nus, el'den). Mak. san. Bir milin ucuna tespit edilen ve bu mili döndürmeyi elde eden bir sapla (mile nazaran kaçık merkezli) ya da üstünde bir biyel eklemlenen bir muyluyla donatılmış parça.
*-*Bayınd. Kaldırımcı manivelası, alt kısmı dörtaçılı bir uçla biten ve taşlar altına sokularak bu tarz şeyleri kaldırmaya yarayan metal çubuk.
*-*Denize. Eskiden, yelkenli gemilerde insan gücüyle çalıştırılan ırgatların başlarındaki yuvalara takılan ve ırgatın çevresinde döndürülerek demirin virasında kullanılan sert ağaçtan ya da demirden kol. || Manivela mandalı, ırgat yuvalarına oturtulan manivelaların yerlerinden çıkmaması için, yuvalar üstüne açılmış deliklerden manivelalardaki deliklere geçirilen pim.
*-*Kilitç. Bir kilitte, armudun verdiği hareket yardımıyla, sürgüye tesbit edilmiş bir eksen üstünde dönebilen ve böylece sürgü kilidin içine çekildiğinde mandalın da içeri çekilmesini elde eden dirsekli parça.
*-*Mad. oc. Ray ile vagon tekerleği arasına yerleştirilen ve düşük bir tazyik uygulandığında vagonu ilerleten eklemli levye.
*-*Mak. san. Biyel-manivela sistemi, doğrusal almaşık bir hareketi devamlı çembersel harekete (buğu makinesi, içten yanmalı motorlar) ya da devamlı çembersel hareketi doğrusal almaşık bir harekete (pistonlu pompa, planya tezgâhı, almaşık testere) dönüştürmeye yarayan mekanizma. (Bk. ansikl. böl.)
*-*Urganc. Eskiden, kalınca halatları bükmeye yarayan metal aygıt.
*-*ANSİKL. Mak. san. Biyel-manivela sisteminde biyelin uçlarından biyel başı adında olan biri manivela eksantriğine ya da krank mili muylusuna eklemlenmiştir; bu manivela eksantriği ya da krank mili muylusu dönerek biyel başına çembersel bir hareket verir. Biyel ayağı denen doğrusal yörüngeli öteki uç, iki kızak yolu içinde yer değiştiren bir krosete ya da bir piston eksenine (perno) eklemlenir; piston hem de hareketi kılavuzlar. Patlamalı motorlarda olduğu şeklinde krank mili tek bir parçadan oluştuğunda, biyel başı krank milinin muylusuna takılabilmesi için iki parçadan meydana gelir; sökülebilir bölüm doğrusu kapak, biyelin gövdesine saplamayla bağlanır. Sarmayı önlemek için biyel başı ve biyel ayağı beyaz metalle sıvanmış yatak yastıklarıyla ve fosforlu bronzdan bir kovanla donatılır; silindir hacmi minik olan yüksek devirli motorlarda ise iğneli rulmanlar kullanılır. Yüksek kuvvetli kimi makinelerde aynı muylu üstüne birçok biyel takılır; bu durumda, biyellerden ana biyel denen biri, üstüne biyelcik adında olan öteki biyellerin eklemlendiği eksenleri taşır; yalnızca iki biyel var ise, bunlar eş merkezli de olabilir ve bu durumda birinin başlangıcında ötekinin başının yerleştirildiği bir çatal bulunur. Çoğu zaman dövme çelikten meydana getirilen biyellerin kesit biçimleri hem flambaja karşı iyi bir dayanım hem de kabul edilebilir bir eylemsizlik momenti sağlayacak türdedir.
*-*Bayınd. Kaldırımcı manivelası, alt kısmı dörtaçılı bir uçla biten ve taşlar altına sokularak bu tarz şeyleri kaldırmaya yarayan metal çubuk.
*-*Denize. Eskiden, yelkenli gemilerde insan gücüyle çalıştırılan ırgatların başlarındaki yuvalara takılan ve ırgatın çevresinde döndürülerek demirin virasında kullanılan sert ağaçtan ya da demirden kol. || Manivela mandalı, ırgat yuvalarına oturtulan manivelaların yerlerinden çıkmaması için, yuvalar üstüne açılmış deliklerden manivelalardaki deliklere geçirilen pim.
*-*Kilitç. Bir kilitte, armudun verdiği hareket yardımıyla, sürgüye tesbit edilmiş bir eksen üstünde dönebilen ve böylece sürgü kilidin içine çekildiğinde mandalın da içeri çekilmesini elde eden dirsekli parça.
*-*Mad. oc. Ray ile vagon tekerleği arasına yerleştirilen ve düşük bir tazyik uygulandığında vagonu ilerleten eklemli levye.
*-*Mak. san. Biyel-manivela sistemi, doğrusal almaşık bir hareketi devamlı çembersel harekete (buğu makinesi, içten yanmalı motorlar) ya da devamlı çembersel hareketi doğrusal almaşık bir harekete (pistonlu pompa, planya tezgâhı, almaşık testere) dönüştürmeye yarayan mekanizma. (Bk. ansikl. böl.)
*-*Urganc. Eskiden, kalınca halatları bükmeye yarayan metal aygıt.
*-*ANSİKL. Mak. san. Biyel-manivela sisteminde biyelin uçlarından biyel başı adında olan biri manivela eksantriğine ya da krank mili muylusuna eklemlenmiştir; bu manivela eksantriği ya da krank mili muylusu dönerek biyel başına çembersel bir hareket verir. Biyel ayağı denen doğrusal yörüngeli öteki uç, iki kızak yolu içinde yer değiştiren bir krosete ya da bir piston eksenine (perno) eklemlenir; piston hem de hareketi kılavuzlar. Patlamalı motorlarda olduğu şeklinde krank mili tek bir parçadan oluştuğunda, biyel başı krank milinin muylusuna takılabilmesi için iki parçadan meydana gelir; sökülebilir bölüm doğrusu kapak, biyelin gövdesine saplamayla bağlanır. Sarmayı önlemek için biyel başı ve biyel ayağı beyaz metalle sıvanmış yatak yastıklarıyla ve fosforlu bronzdan bir kovanla donatılır; silindir hacmi minik olan yüksek devirli motorlarda ise iğneli rulmanlar kullanılır. Yüksek kuvvetli kimi makinelerde aynı muylu üstüne birçok biyel takılır; bu durumda, biyellerden ana biyel denen biri, üstüne biyelcik adında olan öteki biyellerin eklemlendiği eksenleri taşır; yalnızca iki biyel var ise, bunlar eş merkezli de olabilir ve bu durumda birinin başlangıcında ötekinin başının yerleştirildiği bir çatal bulunur. Çoğu zaman dövme çelikten meydana getirilen biyellerin kesit biçimleri hem flambaja karşı iyi bir dayanım hem de kabul edilebilir bir eylemsizlik momenti sağlayacak türdedir.
Kaynak: Büyük Larousse
YORUMLAR