Değişik tipte sazlardan meydana gelen müzik aletleri topluluğu. Bir orkestrada nefesli sazlar, yaylı sazlar, telli sazlar, vuruşlu s...
Değişik tipte sazlardan meydana gelen müzik aletleri topluluğu. Bir orkestrada nefesli sazlar, yaylı sazlar, telli sazlar, vuruşlu sazlar bir arada bulunur. Orkestralar, 1 - Senfonik ya da konser orkestraları, 2 - Sairce orkestraları, 3 - Salon orkestraları olmak suretiyle başlıca üç tipte olur.
Senfonik orkestralar, büyük konserler için hazırlanan çok kalabalık (en azı 90 saz) topluluklardır. Sahne orkestraları, opera ve benzeri müzikli tiyatro eserleri için lüzumlu sazlardan meydana gelmiş topluluklardır. Salon orkestraları, kırk kadar sazdan meydana gelmiş orkestralardır.
Bugün opera ya da büyük senfonik eserlerde kullanılan orkestralar şu şekilde meydana gelmektedir : Birinci keman, 13 ikinci keman, 10 alto, 12 viyolonsel 10 kontrbas, 3 flüt, 2 obua 2 klarnet, 4 bas korno, 3 boru (trompet), 2 pistonlu boru, 3 trombon, 1 tuba, 1 ufak davul, 1 trampete, 1 üçgen, 1 davul, 1 zil ve lüzumlu halinde 1 den 4'e kadar harp.
Senfonik orkestralar, büyük konserler için hazırlanan çok kalabalık (en azı 90 saz) topluluklardır. Sahne orkestraları, opera ve benzeri müzikli tiyatro eserleri için lüzumlu sazlardan meydana gelmiş topluluklardır. Salon orkestraları, kırk kadar sazdan meydana gelmiş orkestralardır.
Bugün opera ya da büyük senfonik eserlerde kullanılan orkestralar şu şekilde meydana gelmektedir : Birinci keman, 13 ikinci keman, 10 alto, 12 viyolonsel 10 kontrbas, 3 flüt, 2 obua 2 klarnet, 4 bas korno, 3 boru (trompet), 2 pistonlu boru, 3 trombon, 1 tuba, 1 ufak davul, 1 trampete, 1 üçgen, 1 davul, 1 zil ve lüzumlu halinde 1 den 4'e kadar harp.
Orkestra
Sagopa Kajmer Pesimist Orkestra - Saykodelik E.p
GabrieL SB - Makinist Orkestra (Beat Albüm)
Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası Yönetmeliği
Resmi Gazete Zamanı: 28.01.1970 Resmi Gazete Sayısı: 13411
1.BÖLüM
Müessese, amaç
Madde 1 - Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası Ulusal Eğitim Bakanlığına bağlı bir kuruluştur.
Madde 2 - Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası memlekette sanat kültürünün gelişmesi bakımından lüzumlu faaliyetlerde bulunur, milletlerarası değerdeki ulusal sanat çalışmalarında memleketteki benzeri müesseselerle ortaklık yapar, sanat çalışmalarını konserler yöntemiyle halka sunar.
II. BÖLüM
Teknik Müessese, Yönetim ve Organlar
Madde 3 - Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrasının teknik kuruluşunu aşağıdaki unvanları taşıyan elemanlar teşkil eder:
Şef
Şef muavinIeri
Birinci, ikinci, üçüncü konsertmaisterler ve çello solisti
Konsertmaister muavinIeri
2. Keman Grup Şefi
Viyola Grup Şefi
Çello Grup Şefi
Kontrabas Grup Şefi
Flüt Grup Şefi
Obua Grup Şefi
Klarinet GrupŞefi
Fagot Grup Şefi
Korno Grup Şefi
Trompet Grup Şefi
Trombon Grup Şefi
Bateri Grup Şefi
Harp Grup Şefi
Grup Şef Muavinleri
Enstrüman üyeleri
Madde 4- Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası şu organlardan meydana gelir:
a) Orkestra Şefi ve üyeler
b) Genel Kurul ve Yönetim Kurulu
c) Orkestra Müdür ve Yardımcısı
d) Teknik Kurul
e) Memurlar
Madde 5 - ŞEF: Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrasının Yönetim ve Disiplin işleri haricinde kalan teknik mahiyette ve sanatla ilgili işler. Orkestra Şefinin sorumluluğu ve yönetimi altında yürütülür. Şef Yönetim Kurulunun ve Teknik Kurulun başkanıdır. Lüzum görüldüğü zamanlarda mutad toplantıların haricinde her iki kurulu da toplantıya çağırabilir. Şef orkestranın sanat seviyesini yükseltmek, bunun için ihtiyaç duyulan raporları hazırlamak, orkestranın repertuarını genişletecek eserleri programlara koymak, provaları ve konserleri tam bir disiplin içinde ve azami konsantrasyon sağlayarak en verimli şekilde yürütmekle görevlidir. Yabancı şeflerin konuşmaları Yönetim Kurulunca tespit edilen bir şahıs tarafınca Türkçe'ye çevrilir. Şefin "görevine her hangi bir halde asla kimse müdahalede bulunamaz.
Madde 6 - Şef, her konserin programında görevli üyeleri Yönetim Kurulu ile beraber tespit eder. günlük yoklama cetvellerini denetim eder ve imzalar.
Madde 7 - Şef, lüzumlu görmüş olduğu takdirde düzgüsel provalar haricinde orkestra gruplarını ayrı ayrı çalıştırabilir. Bu emekleri yardımcı¬sına ya da ilgili grup şefine yaptırabilir.
Madde 8 -ŞEF YARDlMClLARl: Orkestra şefinin teknik yardımcılarıdır. Şef yardımcıları yönettikleri prova ve konserlerde şefin tüm vazife ve yetkilerine sahiptirler. Şefin bulunmadığı zamanlarda, şef yardımcıları kıdem sırasına gore şefe vekalet ederler.
Madde 9 - Şef yardımcılarının bir konser sezonu içinde hangi konserleri yönetecekleri (Sayı ve çeşit olarak) şef başkanlığındaki Teknik Kurul tarafınca tespit edilir.
Madde 10 - Şef yardımcılarına, yönetecekleri konserlerin haricinde, verilecek görevler (Hangi provalarda hazır bulunacakları, provalarla ilgili ne şeklinde emekler yapacakları şeklinde) şef tarafınca tespit edilir.
Madde 11 - ORKESTRA üYESİ: 3. maddede gösterilen Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası teknik bünyesinde hizmet gören sanatkarlara orkestra üyesi denir.
Madde 12 - GENEL KURUL: Işyar ve yetişmen orkestra üyeleri haricinde kalan, 3. maddede gösterilen teknik bünyedeki asli orkestra üyeleri Genel Kurulu teşkil eder.
Madde 13 - Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası Genel Kurulu' nun her yıl Mart ayının ilk haftası içinde seçeceği 5 orkestra üyesi, orkestra Yönetim Kurulu'nu teşkil eder.
Madde 14 -YÖNETİM KURULU: Genel Kurulun orkestra üyelerinden göstereceği adaylar arasından gizli saklı oyla seçilir. Stajyerler ve memurlar seçime iştirak edemezler. Her hangi bir sebeple seçimde ha¬zır bulunmayan üyeler oy kullanamazlar.
Madde 15 - Yönetim Kurulu seçiminde en fazlaca oy alan 5 üye o senenin Yönetim Kurulunu teşkil eder. Seçilen 5 üyeden sonrasında, oy sırasına gore en fazlaca oyalan 3 üye yedek üye olur. Seçilenler içinde eşit sayıda oy alanlar soyadlarının ilk harflerine gore sıralandırılırlar.
Madde 16 - Seçimler, Ulusal Eğitim Bakanlığının bir temsilcisi başkanlığında, Genel Kurulca orkestra üyeleri arasından seçilecek 3 kişiden teşekkül eden bir seçim kurulu tarafınca yürütülür.
Madde 17 - Yönetim Kurulu, belli gün ve saatlerde şefin, şef bulunmadığı zamanlarda Orkestra Müdürünün başkanlığında haftada minimum bir kere (Dinlence ayları hariç) üye sayısının salt çoğunluğu ile toplanır. Kararlar çoğunluk esasına gore alınır. Yönetim Kurulu üyelerinin oyları eş değerdedir.
Madde I8 - Yönetim Kurulu toplantıları, Müdür ya da Müdür yardımcısı tarafınca öncesinden düzenlenen bir gündeme gore yapılır. Yönetim Kurulu üyeleri toplantıdan ilkin görüşülmesini arzu ettikleri hususları gündeme yazdırırlar.
Madde 19 - Yönetim Kurulunca alınan kararlar bir karar defterine tertipli bir halde yazılır ve Yönetim Kurulu üyeleri tarafınca, müteakip toplantıya kadar imzalanmış olur. Yönetim Kurulu toplantısında bulunmayan üyenin ne sebeple bulunmadığı karar defterinde imza yerine yazılır. Kararlara negatif oy veren üye bunun sebeplerini belirterek imzalar.
Madde 20 - Yönetim Kurulu seçiminden sonrasında en fazlaca iki hafta içinde Yönetim Kurulu üyeleri aralarında iş kısmı yaparlar. İş kısmı yapılacak mevzular şunlardır:
a) Yönetim Kurulu ve Teknik Kurul kararlarının yazılması ve yazışmalar;
b) Kitaplık (Nota ve kitap), diskotek, arşiv, band ve plak alma, baskı işleri;
c) Senelik konser planlaması, solist angajmanları, konserlerin düzenlenmesi, konser turneleri ve bunlarla ilgili işler;
d) Satın alma, ihale, bakım, onarım, temizlik işleri;
e) üye, işyar ve müstahdemin hastalık, devam, disiplin ve münavebe işleri ile emek harcama programlarının duyurulması vs.;
f) Öteki sanat kurumları ile ortaklık.
Madde 21 - 20. maddede belirtilen esaslar dahilinde yapılacak iş kısmına gore Yönetim Kurulu üyeleri üstlerine aldıkları işleri takip ederler. Bu işlerle ilgili plan ve hazırlıkları yaparak Yönetim kuruluna getirirler ve icraat için lüzumlu kararların alınmasını sağlarlar.
Madde 22 - Her Mali senenin başlangıcında Yönetim Kurulu toplanarak o yıl orkestraya ayrılmış olan ödeneğin fasıllarına gore orkestranın hangi gereksinimlerini ne şekilde kullanacağını tespit eder. Yönetim .Kuru¬lu sonucu alınmadan hiçbir harcama yapılamaz. Sadece müdürlükçe görülen lüzum üstüne Yönetim Kuruluna haber vermeden meydana getirilen ufak harcamaların ne maksatla yapıldığı Yönetim Kurulunda açıklanır.
Madde 23 - yönetim Kurulunun vazife süresini aşan tarihler için yerli ve yabancı şef ve solistlerle yapmış olduğu angajmanlar, müteakip seçilen Yönetim Kurulunca da uygulanır.
Madde 24 - Yönetim Kurulu orkestranın bir kısmının ya da bütününün, Yönetmeliğin 49, 82, 83, 84, 85. maddelerinde belirtilen resmi sanat kurumları, TRT ve hususi sanat kuruluşlarıyla ilişkilerini düzenler, bu ilişkilere ilişkin hususlar üstünde sözü geçen kurumların temsilcileriyle beraber yazılı kararlar alabilir ve protokoller imzalayabilir.
Madde 25 - Orkestranın yaz tatilinde, Yönetim Kurulunun toplanamadığı hallerde, Orkestra Müdürlüğü çok mühim mevzular için Yönetim Kurulunu toplantıya çağırabilir.
Madde 26 - Orkestraya çağrı edilecek olan yabancı ve yerli şef ve solistlerle, gerekseme halinde orkestranın tamamlanmamış üyelerinin yerine almak suretiyle, orkestra dışından çağrılacak müzikçilere ödenecek ücretler, şef ve solistlerin şahsiyetleriyle günün rayicine gore orkestra Yönetim Kurulu tarafınca tespit edilerek Ulusal Eğitim Bakanlığının tasvibine sunulur.
Madde 27 - Yönetim Kurulu üyeleri, orkestranın tüm imtihanlarında gözlemci olarak bulunabilirler. İmtihan Komisyonunda görevli olmayan Yönetim Kurulu üyeleri not veremezler.
Madde 28 - ORKESTRA MüDüRü: Orkestra Yönetim Kurulunca kararlaştırılan her türlü yönetimsel işler, Orkestra Müdürünün sorumluluğu altında yürütülür. Şef bulunmadığı zamanlarda Orkestra Müdürü yönetim Kuruluna başkanlık eder.
Madde 29 - Orkestra Müdürü, yönetimsel işlerin yürütülmesinden Yönetim Kuruluna karşı mesuldür. Yönetim Kurulu kararları haricinde yapmak zorunda kalmış olduğu işleri ilk görüşmede Yönetim Kuruluna bildirir.
Madde 30 - Yönetim Kurulunun gündemini Orkestra Müdürü ya da Yardımcısı düzenler.
Madde 31 - Müdür Yardımcısı, yönetimsel işlerin yürütülmesinde Müdür'ün yardımcısıdır. Müdür bulunmadığı zamanlarda Müdür'e vekalet eder. İşlerin yürütülmesinden Müdürle beraber Yönetim Kuruluna karşı mesuldür.
Madde 32 - TEKNİK KURUL: 3. maddede gösterilen orkestranın teknik bünyesini teşkil eden grup şef muavinleri ve enstrüman üyeleri dışındaki orkestra üyelerinden meydana gelir. Enstrüman grup şefleri bulunmadığı zamanlarda yardımcıları Teknik Kurula katılırlar.
Madde 33 - Teknik Kurul, düzgüsel olarak Mayıs ve Eylül aylarında, bundan başka şefin ya da Yönetim Kurulunun çağıracakları zamanlarda toplanır. Teknik Kurulun görevleri şunlardır:
a) Ertesi senenin konser programları, yurt içi ve yurt dışı konserlerini, daha ileriki seneler için planlanan konser turnelerini görüşmek,
b) Konserlere katılacak yerli ve yabancı şefler ile solistleri seçmek, ileriki seneler için yapılacak yıldız şef ve solistlerin tekliflerini görüşerek ilgili kararlan almak,
c) Orkestranın sanat seviyesini yükseltmek için alınacak tedbirleri konuşmak, satın alınacak senelik orkestra aksesuar malzemesini ve senelik saz alımlarım görüşmek. Orkestra çalgılarının kalitesinin yükseltilmesi için bütçe imkanlarına, ve gerekseme önceliğine gore yapılacak uzun soluklu çalgı alım planlarının hazırlanmasında destek olmak ve olanları onaylamak,
d) Orkestraya giriş, esas üyeliğe geçiş ve tüm aşama imtihanlarının zamanını saptamak,
e) Ocak ya da Şubat toplantılarında her yıl üyelere verilen sicilleri hazırlamak ve ücret intibaklarını yapmak.
III. BÖLüM
Orkestra Emek harcamaları
Madde 34 - KONSERLER: Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrasının konser programlarında milletlerarası seviyede sanat kıymeti olan eserler yer alır.
Madde 35 - Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası Ankara'da, yurt içinde ve yurt haricinde olmak suretiyle çeşitli konserler verir:
a) Abonman Konserleri:
Ankara'da Devlet Konser Salonunda Cuma akşamları saat 20.30 da verilen ve biletleri kısmen ya da tamamen sürem başlangıcında topluca satışa arz edilen konserlerdir.
b) Gece Konserleri:
Ankara'da Devlet Konser Salonunda Cuma akşamları saat 20,30 da verilen ve biletleri haftalık olarak satışa arz edilen konserlerdir.
c) Halk ve üniversite Konserleri :
Ankara'da Devlet Konser Salonunda Cumartesi günleri saat 15,30 da verilen ucuz ve öğrenciye indirimli konserlerdir.
d) Eğitim Konserleri:
Okullara açıklamalı ve ücretsiz bir şekilde verilen konserlerdir.
e) Muhteşem Konserler:
Senelik Programların haricinde müstesna nitelikleri olan ve yılda toplamı ikiyi geçmeyen konserlerdir.
f) Yurtiçi Konserleri:
Mayıs ya da Eylül ,aylarında yurtiçinde seçilen bir bölge illerinde ya da bütçe ve senelik program imkanlarına gore yöre kentlerde talebe ve halka eğitim amacıyla verilen konserlerdir.
g) Büyük Kent Konserleri :
İstanbul ve İzmir şeklinde büyük şehirlerimizde sanat yönü ön planda tutulan konserlerdir.
h) Müzik Şenlikleri Konserleri:
Yurtiçi ya da yurtdışında milletlerarası kalite taşıyan müzik şenliklerinde verilen konserlerdir.
i)Yurtdışı Konserleri:
Çok sesli Türk Sanat Müziğini ve sanatçılarını yabancı ülkelerde tanıtmak; milletlerarası müzik eserlerinde orkestramızın icra enerjisini göstermek ve bu yolda orkestramızın kariyer yapmasını sağlamak amacıyla verilen konserlerdir.
Madde 36 - Orkestra, konser salonu olmayan yerlerde, asgari teknik akustik, ısı; ışık ve güzel duyu ölçülere uymaları; bilhassa sahneleri üyelerin rahatça çalabilecekleri boyutlarda olmaları şartıyla , okul, toplantı, sergi, beyazperde, spor salonu şeklinde kapalı salonlarda konser verebilir.
Madde 37 - Orkestra, açık havada sadece tarih ve mimarlık sanatı yönlerinden uygun yapıların ya da yıkıların içinde, önünde; açık hava tiyatrosu ve sinemaları podyumlarında; sadece konser süresince çevrede dikkati dağıtacak gürültülerin gelmesi önlenmiş olmak şartıyla konser verebilir.
Madde 38 - Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası, opera, operet, , balet şeklinde sahneli oyun temsillerine eşlik edemez. Sadece bu şekilde bir uyunun tüm müziğini, bir perdesini ya da bir tek bir parçasını sahnesiz (oyunsuz) olarak konserde seslendirebilir ve konserde söyleyen ses sanatçılarına eşlik edebilir.
Madde 39 - Konser biletlerinin tutarları konserlerin cinsine gore senelik olarak Yönetim Kurulunca tespit edilir ve Ulusal Eğitim Bakanlığının onayına sunulur.
Madde 40 - Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası konserlerinin kamuya yararlı derneklere tahsis olunduğu taktirde, bu konserlerin tüm organizasyon, baskı, duyurma ve bilet satış işleri orkestra idaresince yapılır. Bu konserlerde adı geçen dernekler asla bir halde Ulusal, Eğitim Bakanlığınca tespit edilmiş bulunan fiyatların üstünde (Davetiye karşılığı olsa dahi) bilet satışı yapamazlar.
Konser ve Provalarla İlgili Çeşitli Hükümler
Madde 41 - Orkestranın senelik emek harcama süresi 1 Eylülden 1 Hazirana kadardır. Bu süre haricinde, milletlerarası müzik şenlikleri olağan¬üstü kültür ve sanat faaliyetleri ya da yurtdışı konser turneleri için 'Bakanlıkça hizmete çağrıldıkları takdirde Orkestra üyeleri bu 'faaliyetlerle ilgili çalışmalara katılırlar.
Madde 42 - Orkestra,senelik programına hazırlanmak amacıyla Eylül ayının ilk gününden itibaren, provalara adım atar.
Madde 43 - Orkestra üyeleri prova ve konser olarak haftada en fazlaca 9 emek harcama yaparlar. Gezme konserleri ve Yönetim Kurulunun karar vereceği muhteşem haller haricinde bayram günleri ile Pazar günleri prova ve konser yapılmaz.
Madde 44 - Orkestra üyeleri bir günde konser, prova ve band olarak en fazlaca iki çalışmaya katılabilirler. Emek verme araları üç saatten azca olması imkansız. Prova süresi üç saattir. Günde iki emek harcama yapıldığı takdirde öğleden sonraki prova iki buçuk saati geçemez. Prova, yarılarında yirmi dakika ara verilir.
Madde 45 - Konser turneleri, Yönetim Kurulu tarafınca ayrıntıları ile tespit edilen bir plana gore yapılır. Orkestra üyeleri, bu plana ve kendilerine öncesinden ya da gezim esnasında verilecek talimata uygun hareket ederler.
Madde 46 - Hastalık ya da başka bir özür sebebiyle görevine gelemeyen üye durumunu çalışmalardan minimum bir saat ilkin Orkestra Müdürlüğüne bildirir.
Madde 47 - Hastalık, münavebe ya da başka bir' özür sebebiyle görevine gelemeyen şef, konsertmaisterler, çello solisti, grup şefleri ve çift saz çalan üyelere, gelmedikleri sürece yardımcıları, onlar da bulunmadıkları taktirde şef ve teknik kurulun tensip edeceği üyeler vekaJet ederler
Madde 48 - Hastalık ya da özür sebebiyle görevine gelemeyen üye, vazife yapamadığı süre içinde Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası haricinde opera, operet, müzikli oyun, radyo, tv ya da benzeri müesseselerde sanatını İcra edemez, Oda müziği ya da sola konser veremez Sadece üye, çalgı çalmasına engel teşkil edecek geçici özür ve sakatlık hallerinde sanat icrası ile ilgili bulunmayan eğitsel, yönetimsel ve ek görevlerde çalışabilir.
Madde 49 - Orkestra üyeleri şefin başkanlığındaki Yönetim Kurulu sonucu ve izni olmadan asla bir halde öteki orkestralara katılamazlar. Orkestralar (ekibi on kişiyi geçen) kurarak sanatlarını icra edemezler.
Madde 50 - üyeler, provalara partilerini çalışmış olarak gelirler, her üye kendi partisini orkestranın genel seviyesine gore hazırlamak mecburiyetindedir. Programlarındaki eserlere çalışmayan, provalara hazırlıklı olarak gelmeyip grubu bozanların durumunu orkestra şefi, Yönetim Kuruluna yazılı olarak bildirir,
Madde 51 - üyeler, vazife listelerini duyuru tahtasından okurlar. Bu listelerdeki değişimleri takip ederler ve anlaşılmayan hususları Orkestra Müdürlüğünden merak ederler. Görevli olmayan üyeler acilen çağrıla¬bileceklerini hesaba katarak, görevli olmadıkları zamanlar için bırak¬tıkları adreslerde bulunurlar.
Madde 52 - Orkestra üyeleri prova başlamadan minimum on dakika ilkin gelmiş olarak orkestradaki yerlerini alırlar.
Madde 53 - Provalar başlamadan ilkin konsertmaister tarafında.akort yaptırılır. Akort süresince konuşulmaz gürültü yapılmaz ve akort harici sesler çalınmaz.
Madde 54 - Konser ve provanın sükunetini, disiplini ve adabım bozacak eylem ve hareketlerde bulunulmaz; prova ve konser esnasında münakaşa edilmez, konuşulmaz, gürültü edilmez, gülünmez, vazife dışı işlerle meşgul olunmaz. üyeler birbirlerini rahatsız edemezler ve birbirlerinin işlerine müdahalede bulunamazlar. üyeler konser esnasında dinleyicilerle ilişki gösterisinde bulunamazlar
Madde 55 - üyeler konserlerde aşağıda yazılı olduğu şeklinde giyinirler : Frak, beyaz yelek ya da beyaz dönem, beyaz gömlek,beyaz.papyon, siyah çorap, rugan ya da siyah ayakkabı. Simokin, siyah ayakkabı, beyaz gömlek, siyah papyon, siyah çorap, Veston, siyah ayakkabı, beyaz gömlek, açık gri kravat, siyah çorap, Hanımefendi üyeler; siyah wc, siyah ayakkabı.
Madde 56 - üyeler konsere başlamadan minimum on beş dakika ilkin hazır vaziyette konser yerinde bulunurlar.
Madde 57 - Orkestra üyeleri konserlere çalgılarını temizlemiş olarak tıraşlı ve temiz giysiyle çıkarlar.
Madde 58 - Konserlere başta konsertmaister olmak suretiyle düzenle çıkılır. Sahneyi, terkediş gene konsertmaister'in işareti ile ve seviye içinde olur.
Madde 59 - Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası üye ve mensupları müessesenin şerefini ve sanat itibarını ufak düşürecek eylem ve hareketlerde bulunamazlar. Gece kulüpleri, pavyon, bar, sirk v.b. eğlence yerlerinde çalışamazlar.
Devam - Münavebe - Hastalık
Madde 60 - Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası üyeleri emek harcama programlarına gore kendilerine verilen görevlere muntazaman devama mecburdurlar. üyelerin devamı günlük cetvellerle tespit edilir. Günlük devam' cetvellerini emekler sonunda orkestra. şefi ve konsertmaister inceleyerek imzalar. Günlük devam cetvellerine gore de (Hastalık, izin münavebe hallerini belirten) aylık devam cetvelleri tutulur.
Madde 61 - Görevlerine izinsiz olarak geç gelen ya da gelmeyen üye Orkestra Müdürlüğünün yazılı sorusuna iki gün içinde yazılı olarak çözüm vermek zorundadır.
Madde 62 - Günlük mazeret izinleri, üyelerin yazılı müracaatları üstüne şefin onayı ile Orkestra Müdürlüğü tarafınca verilir.
Madde 63 - Münavebe, sadece, eserlerin ekibi olanak verdiği ve gruplarda bu iş için kafi eleman bulunmuş olduğu hallerde mümkündür. Münavebenin şekli ve uygulanması Orkestra Şefi ile. Orkestra Yöne¬tim Kurulunca tespit edilir. İzin sebebi ile görevine gelmeyen üyeler münavebe haklarını kullanmış sayılırlar.
Madde 64 - Konsertmaisterlerin münavebesi orkestra şefi ve Yönetim Kurulu tarafınca senelik programlara gore tespit edilir.
Madde 65 - Çello solistinin, viyolonsel grup şefi ile grup şeflerinin grup şef muavinleri ile yapacağı münavebe, eserlerin önemi göz önüne alınarak, orkestra şefi ve Orkestra Yönetim Kurulunca tespit ve tanzim edilir.
Madde 66 - Gruplar içinde yapılacak münavebelerde, üyelerin olanak nispetinde eşit emekleri, dinlenmeleri ve ilerlemeleri şeklinde hususlar göz önünde bulundurulur.
Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası Teknik Kuruluşu ve Oturuş Düzeni
Madde 67 - Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrasının teknik kuruluşuna ilişkin kadroları aşağıdaki şekilde kullanılır:
1. Şef
2 Şef muavini
19 1. Keman üyesi
17 2. Keman üyesi
14 Viyola
13 Çello
10 Kontrabas
5 Flüt (4 flüt, 1 flüt - ufak flüt)
5 Obua (4 obua, 1 korangle - obua)
5 Klarinet (4 klarinet, 1 klarinet . bas klarinet)
4 Fagot (3 fagot, 1 kontrafagot - fagot)
6 Korno
4 Trompet
5 Trombon (4 trombon, 1 bas trombon)
1 Tuba
2 . Harp
2 Timpani
4 Bateri
1 Çelesta - piyano - org - Çembalo
Sadece istisnai hallerde giriş şartlarını taşıyanlardan, Teknik Kurulca orkestra üyeliğine alınması zaruri görülen sanatçılara giriş imtihanını kazandıkları takdirde enstrümanları ile ilgili kadrolar dolu olsa dahi öteki kadrolardan biri verilerek orkestraya alınabilirler.
Madde 68 - 1. konsertmaister orkestrada 1. kemanların başlangıcında ve sağda oturur. Her üç konsertmaisterin görevli olduğu çalışmalarda 2. konsertmaister 1. konsertmaisterin solunda, 3. konsertmaister 1. konsertmaisterin arkasında otururlar, 3. konsertmaisterin solunda münavebe ile konsertmaister muavinlerinden biri oturur. Onların arkasında ise öteki konsertmaister muavinleri otururlar.
Madde 69 - 2. konsertmaister başta çaldırmış olduğu süre 3. konsertma¬ister 2. konsertmaisterin solunda, konsertmaister muavinleri de onların arkasında otururlar.
Madde 70 - 3. konsertmaister. başta çaldırmış olduğu süre solunda konsertmaister muavinlerinden biri münavebe sırasına gore oturur. Onların arkasında öteki konsertmaister muavinIeri otururlar.
Madde 71 - Çello solisti ve öteki yaylı çalgılar grup şefleri gruplarının başlarında otururlar. Çello solisti görevli olmadığı süre yerinde viyolonsel grup şefi onun yanında da muavini öteki yaylı çalgılar grup Şefleri görevli olmadığı zamanlarda yerlerinde grup şef muavinleri otururlar.
Madde 72 - yaylı çalgıların tutti üyelerinin oturuş sıraları konser "' sezonu başlangıcında, şef, şef muavinleri, l, 2, 3, konsertmaisterler ve çello solisti konsertmaister muavinleri ve öteki yaylı çalgılar grup şeflerinin ortaklaşa yapacakları görüşmede, üyelerin dereceleri, teknik seviyeleri ve orkestradaki kıdemleri göz önünde bulundurularak yapılır.
Madde 73 - Yaylı çalgı tutti üyeleri ve stajyerleri orkestrada yetişmeleri, denenmeleri, terfi ve sicillerinin verilmesinde kanaat "sahibi olunması amacı ile şef ve konsertmaisterlerin tensibine gore çeşitli bölgelere oturabilirler. "
Madde 74 - Yaylı enstrüman üyeleri, kendileri hakkında daha isabetli bir kanaate varılabilmesi ve oturuş esnasında durumlarının gözönüne alınması için orkestranın Eylül ayında yapacağı provalarda ön rahlede denenmelerini, ek olarak hazırladıkları yapıt ya da eserlerin tespit edilecek zamanlarda şef ve Teknik Kurulca dinlenebilmesini isteyebilirler.
Madde '75 - Nefesli, vurma ve arp gruplarında, grup şefleri şeklinde, muavinleri de 1. parti çalarlar. Bir yıl içinde hangi oranda 1. parti çalacakları orkestra şefi ve Yönetim Kurulunca tespit edilir. Bu grupların içindeki enstrüman üyelerine, yetişmeleri ve grup şefliği sorumluluğuna alıştırılmaları gayesi ile, şef ve Yönetim Kurulu uygun gördükleri takdirde, 1. çaldırabilir.
Çalgılar ve Kitaplık
Madde 76 - Yönetim Kurulu, Teknik Kurul ile her yıl toplanarak Orkestraya ilişkin tüm çalgıların cins, marka, kalite, yaş ve halihazır durumları ile hangi üyeye verilmiş bulunduğunu gösterir detaylı bir def¬teri esas alarak kısa ve uzun vadeli planlarla bu çalgıların gerekseme sıra¬sına gore tamamlanma, yenilenme ve büyük seviyede onarımları için kararlar alır. Bu kararları Yönetim Kurulu uygulama eder.
Madde 77 - üyeler kendi üzerlerinde kayıtlı çalgıların uzun ömürlü ve kaliteli kalması için ihtiyaç duyulan temizlik ve itinayı gösterirler. üyelerin kendi sorumlulukları altında iken kırılan ya da bozulan çalgıların en iyi şekilde tamiri ya da gerektiğinde ödenmesi üyelere aittir. Çalgının tamiri Yönetim Kurulunun atama edeceği bir uzman tarafınca yapılır. Çalgının kaybolma ya da tamiri mümkün olmayacak hallerinde üyece ödenecek miktar günün rayici göz önünde bulundurularak bilir kişiye tespit ettirilir.
Madde 78 - Kitaplık ile ilgili harcamalar ilk olarak notalar için yapılır. Bu harcamalar, eserlerin sık çalınmaları, kitaplıkta asla bulunmamaları, yıpranmaları, gerekseme ve önemleri göz önünde bulundurularak bu sıraya gore yapılır. Satın alınmaları mümkün eserler kiralanamaz.
Madde 79 - üyeler çalışmış oldukları notalar üstüne silinmeyecek şekilde yazı yazamazlar. Notayı temiz tutmayan, hırpalayan ya da kaybeden üyeye nota bedeli ödetilir. Kiralanan ya da ödünç alınan notalar için de aynı hususlar uygulanır.
Madde 80 - üyeler, çalgıları ile ilgili orkestra partilerini ve oda müziği notalarını imza mukabili kitaplıktan iki ay süre ile çalışmak suretiyle ödünç olarak alabilirler; Bu süre sonunda iade ederler.
Madde 81 - Qrkestra materyali sadece resmi kurumlara yazılı is¬tek ve imza mukabili ödünç olarak verilebilir. Bu şeklinde kurumlara ne şartlarla notaların ödünç verilebileceğini Yönetim Kurulu tespit eder. Şartlara riayet etmeyen kurumlara notalar verilemez.
IV. BÖLüM
Öteki Sanat Kurumlan İle İlişkiler
Madde 82 - Orkestranın bir konser sezonu programlarında yer alacak eserlerden seçilerek, aynı süre içinde TRT Kurumunca yapılacak kayıtlarla (band, plak, film şeklinde) ilgili hususlar; bilhassa süre ve sayı olarak tespit edilir. Bunun için orkestra Yönetim Kurulu, TRT temsilcileriyle temas sağlar. Bir anlaşmaya varıldığında çalınacak eserler ve kayıt zamanları orkestra üyelerine sürem başlangıcında duyurulur.
Madde 83 - Orkestranın senelik programlarında yer almayan eserlerin talep üstüne banda ya da plağa alınması, orkestra şefinin lüzum görmüş olduğu sayıda emek harcamayı gerektirdiğinden, provaların sayısı, prova, ile band alma zamanları, orkestranın emekleri göz önünde bulundurularak Orkestra yönetim Kurulunca tespit edilir ve TRT Kurumu ilgililerine bildirilir. TRT Kurumunca düzenlenecek Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası konserleri için de aynı hususlar göz önünde bulundurulur.
Madde 84 - Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrasının konserleri TRT Kurumu tarafınca naklen ya da konser esnasında yapılacak band kayıtları ile kısmen ya da tamamen yayınlanabilir. Sadece bu yayınların hangi şartlar içinde yapılabileceği hususunda TRT ilgilileri ile Orkestra Yönetim Kurulunun anlaşmış olmaları gerekir.
Madde 85- Yönetim Kurulu konser sezonu başlamadan ilkin Devlet Operası ve Devlet Tiyatrosundan takviye amacı ile Orkestradan isteyecekleri üyelerin çalışacakları bölgeleri ve sayısını öğrenir. Bu kurumlarda çalışacak üyelerin seçimi, orkestradaki esas görevleri göz önünde tutularak yapılır. üyelerin orkestra emekleri haricinde mümkün olmasıyla birlikte eşit oranda vazife almaları sağlanır.
V. BÖLüM
Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası üyeliğine Giriş ve İmtihanlar
Madde 86 - Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası üyeliği kabul imtihanlarına girebilmek için şu şartları taşımak gerekir:
a) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48. maddesinin
b) Resmi ve hususi konservatuvarlardan ya da müzik kısmı bulunan okullardan mezun olmak ya da hususi müzik öğrenimi görmüş olmak.
Madde 87 - (Değişik:31/07/2009 tarih ve 27305 sayılı R.G.)
Adaylar aşağıdaki belgeleri bir dilekçeye ilave ederek sınavdan ilkin Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası Müdürlüğüne verir:
a) T.C. Kimlik numarasının da yer almış olduğu yazılı özgeçmiş.
b) 4,5X6 santimetre. uzunluğunda 3 tane fotoğraf.
c) Tahsil belgesinin ya da çıkış belgesinin aslı ya da kurumca onaylı örneği.
d) Kurum web sayfasında yer edinen iş talep formu.
Madde 88 - Kabul imtihanları kadro ve her çalgı grubunun ihtiyacına gore orkestra Teknik ve Yönetim Kurullarının kararıyla açılır. Bu imtihanlar Ankara'da Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası binasında yapılır. Kabul imtihanları 15 gün öncesinden büyük gazetelerde üç gün süre ile duyuru edilir.
Madde 89 - Kabul imtihanlarında başarıya ulaşmış sayılmak için sınav komisyonu tarafınca verilecek not ortalamalarının 10 üstünden 7 tam sayıyı tutması şarttır. 7 tam sayı altındaki küsurlu sayılar sınav komisyonunca 7 tam sayıya tamamlanamazlar. İmtihan komisyonu üyeleri notlarını gizli saklı olarak verirler.
Madde 90 - Kabul imtihanını kazananlar ilgili çalgı grubunun ihtiyacından fazla olduğu takdirde en yüksek not alanlar sıra ile ihtiyaca gore atanır. Kazananlar içinde eşit başarı gösterenlerden mesleki tahsil yapmış olanlar, bunda da eşitlik durumunda daha. genç yaşta olanlar tercih edilir.
Madde 91 - Yaylı çalgılar kabul imtihanları komisyonu şu üyeerden teşekkül eder:
a) Orkestra şefi ve şef muavinleri .
b) 1., 2., 3., konsertmaisterler, konsertmaisterlerden asla birisi bulunmadığı takdirde konsertmaister muavinleri,
c) Çello solisti ve viyolonsel grup şefi,
d) 2. keman viyola ve kontrabas grup şefleri, Grup şefleri bulunmadığı süre muavinleri,
e) Yönetim Kurulunca seçilecek bir nefesli çalgılar temsilcisi.
Madde 92 - Orkestra yaylı çalgılar kabul imtihanlarına giren adaylar şu eserleri başarı ile çalmak zorunluluğundadırlar:
a) Kendi seçecekleri bir etüt,
b) Kendi seçecekleri bir sonat (Piyano ile).
c) Kendi seçecekleri bir konçerto, (Piyano ile) (Kontrabas için piyano koşul değildir.) .
d) İmtihan komisyonunun seçeceği bir orkestra eserini ya da eserlerini deşifre etme
Madde 93 - Nefesli çalgılar kabul imtihanları komisyonu şu üyelerden teşekkül eder:
a) Şef ve Şef Muavinleri,
b)1. konsertmaister, bulunmadığı süre 2. konsertmaister o da bulunmazsa 3. konsertmaister, konsertmaisterlerden asla birisi bulunmazsa konsertmaister muavinlerinden birisi,
c). Çello solisti,
d) Tüm nefesli çalgı grup şefleri, bulunmadıkları taktirde muavinleri,
Madde 94 - Nefesli çalgılar kabul imtihanına girecek adaylar şu eserleri başarı ile çalmak zorunluluğundadırlar:
a) Kendi seçecekleri bir etüt,
b) Kendi seçecekleri bir sonat, ya da konçerto ya da parça (Piyano eşliğinde)
c)Gam
d) sınav komisyonunun seçeceği bir orkestra eserini ya da eserlerini çözmek,
Madde 95 - Vurma çalgılar kabul imtihanları komisyonu şu üyelerden teşekkül eder:
a) Şef ve şef muavinleri,
b) 1. konsertmaister, bulunmadığı takdirde 2. konsertmaister o da bulunmazsa 3. konsertmaister. Konsertmaisterlerden asla birisi bulunmazsa konsertmaister muavinlerinden biri,
c) Çello solisti,
d) Vurma çalgılar grup şefi ve muavini,
e) Yönetim Kurulunun seçeceği bir nefesli çalgı temsilcisi.
Madde 96 - Vurma çalgılar kabul imtihanlarına giren adaylar şu eserleri başarı ile çalmak zorunluluğundadırlar:
a) Timpani, Glockensipiel, Xiliphon bir dereceye kadar piyano ve tüm bateri grubu çalgılarına ilişkin kendi seçecekleri eserler,
b) sınav komisyonunun seçeceği orkestra eserlerini çözmek.
Madde 97 - Arp kabul sınav komisyonu şu üyelerden teşekkül eder:
a) Şef ve şef muavinleri,
b) 1. Konsertmaister, bulunmadığı takdirde ikinci, O da bulunmazsa 3. konsertmaister. Konsertriıaisterlerden 'asla birisi bulunmazsa konsertmaister muavinlerinden birisi,
c) Çello solisti,
d) Arp grup şefi,
e)Yönetim Kurulu tarafınca seçilecek bir nefesli çalgı temsilcisi
Madde 98 - Arp kabul imtihanına giren adaylar şu eserleri başarı ile çalmak zorunluluğundadırlar :
a) Kendi seçecekleri bir etüt,
b) Kendi seçecekleri bir sonat,
c) Kendi seçecekleri bir konçerto,
d) sınav komisyonu tarafınca seçilecek bir orkestra eserini ya da eserlerini çözmek,
Madde 99 - Çelesta . Piyano - Çembalo - Org kabul imtihanı komisyonu şu üyelerden teşekkül eder:
a) Şef ve şef muavinleri,
b) 1,2,3, konsertmaisterler. Konsertmaisterlerden asla birisi bulunmadığı takdirde konsertmaister muavinleri,
c) Çello solisti,
d) Vurma çalgılar grup şefi,
e) Yönetim Kurulunun seçeceği bir nefesli çalgı temsilcisi,
Madde 100 - Çelesta - Piyano - Çembalo - Org kabul imtihanına giren adaylar şu eserleri başarı ile çalmak zorunluluğundadırlar:
a) Yukarıdaki çalgılardan her birine ilişkin kendi seçecekleri eserleri başarı ile çalmak,
b) İmtihan komisyonu tarafınca seçilecek her çalgıya ilişkin orkestra, eserini ya da eserlerini çözmek,
Madde 101 - Orkestraya kabul edilen yetişmen üyeler, ilk mali yıldan ilkin ilgili çalgıların kabul imtihanları komisyonlarınca bir imtihana doğal olarak tutulurlar. Bunlardan imtihanı başaranların asil üyeliğe atanmaları ve ücret intibakları 1. mali yıl başlangıcında yapılır. İmtihanda başarı gösteremeyen yetişmen üyeler 2. mali yıl başından ilkin bir kere daha imtihana doğal olarak tutulurlar. Başarı gösterenlerin asil üyeliğe atanmaları ve ücret intibakları 2. mali senenin başlangıcında yapılır. Bu imtihanda da başarı gösteremeyen yetişmen üyelerin orkestra ile ilişikleri kesilir.
Madde 102 - Başka bir orkestranın her hangi bir kademesinde bulunanlardan Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası üyeliğine kabul edilmek isteyenler Yönetmeliğin giriş imtihanı jle ilgili maddelerine gore sınav edilirler. Bu imtihanı kazananlar adaylıkla yükümlü tutulamazlar. geldikleri orkestrada son aldıkları ücret müktesep hak teşkil etmez. Kendilerine enstrüman üyeleri ekibi içinde Yönetim Kurulunca takdir edilen uygun bir ücret verilir. .
Madde 103 - Memurluktan naklen orkestra enstrüman üyeliğine imtihanla girenlerin ücret intibakları, memurlukta aldıkları maaştan aşağı olması imkansız. Sadece, memuriyetlerinde aldıkları maaş orkestra- ekibi üstünde ise, bu hal aşama imtihanları ile hak kazanılan kadroların kendilerine verilmesini gerektirmez.
Aşama Değişiklik yapma ve Terfi İmtihanları
Madde 104 - Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası üyeleri yukarı kademelere imtihanla terfi ederler. İmtihan komisyonları aşağıda belirtilmiştir: ,
Konsertmaisterlik sınav komisyonu: Şef, şef muavinleri 1., 2.,konsertmaisterler ile çello solistinden teşekkül eder.
Çello solistliği sınav komisyonu: Şef, şef muavinleri 1., 2., 3.,konsertmaisterlerden teşekkül eder.
Konsertmaister muavinliği, 2. keman grup şefliği, viyola grup şefliği, viyolonsel grup şefliği, kontrabas grup. şefliği sınav komisyonu: Şef, şef muavinleri,I., 2., 3., konsertmaisterler ve çello solistinden teşekkül eder.
1. aşama keman üyeliği, viyola grup şefi muavinliği, viyolonsel grup şef muavinliği ve kontrabas grup şef muavinliği sınav komisyonu: Şef, şef muavinleri, 1., 2., 3,., konsertmaisterler (Konsertmaisterlerden asla birisi bulunmazsa konsertmaister muavinleri) çello solisti ve ilgili çalgı grup şefinden teşekkül eder.
Tahta nefesli çalgılar grup şefliği ve muavinliği sınav komisyonu: Şef, şef muavinleri, 1. konsertmaister (Bulunmazsa 2. konsertmaister o da bulunmazsa 3. konsertmaister) ve tahta nefesli çalgılar grup şefliği ile madeni nefesli çalgılar grup şeflerinden Yönetim Kurulunca seçilecek bir temsilciden teşekkül eder.
Madeni nefesli çalgılar grup şefliği ve muavinliği sınav komisyonu: Şef, şef muavinleri,1. konsertmaister (Bulunmazsa 2., o da bulunmazsa 3. konsertmaister) ve madeni nefesli çalgılar grup şefleri ile tahta nefesli çalgılar grup şeflerinden Yönetim Kurulunca seçilecek bir temsilciden teşekkü1 eder.
Vurma çalgılar grup şefliği ve muavinliği, arp grup şefliği sınav komisyonu: Şef, şef muavinleri,1. konsertmaister (Bulunmazsa 2, o da bulunmazsa 3. konsertmai,ster), çello solisti, vurma çalgı grup şefi, Yö¬netim Kurulunca seçilecek bir tahta nefesli çalgı grup şefi ve madeni nefesli çalgı grup şefinden teşekkül eder.
Madde 105 - Konsertmaister ve çello solistliği imtihanlarında başarıya ulaşmış olmak için not ortalamalarının 10 üstünden 8 tam sayıyı öteki aşama sınavlarında on üstünden 7 tam sayıyı tutması şarttır. Bu not sayılarından aşağı tutan küsurlu sayılar sınav komisyonunca tam sayıya tamamlanamaz. İmtihan komisyonu üyeleri notlarını gizli saklı olarak verirler.
Madde 106 - 1. aşama keman üyeliği kademesine, asaleti onaylama edilişinden itibaren 1 yıl orkestrada üye olarak başarı ile çalmış olduğu Or¬kestra şefi tarafınca tespit edilenlerden aşağıdaki esaslar dahilindeki imtihanları kazananlar atanır.
a) Vinyavski, Dont Gavinies, Rode, Vieuxtemps etüdlerinden bir tanesini çalmak,
b) Viyana klasiklerinden itibaren zamanımıza kadar olan bestecilerden kendi seçeceği bir sonatı piyano ile çalmak,
c) Mozart konçertolarından birini piyano eşliğinde imtihan komisyonu önünde çalmak,
d) İmtihan komisyonunun seçeceği bir orkestra eserini ya da eserlerini çözmek,
Madde 107 - 2. keman grup şef muavinliğine, 1. aşama keman üyesi kademesinde minimum bir yıl çalışanlar arasından, şef, şef muavinleri, 1., 2., 3., konsertmaisterler, çello solisti ve 2. keman grup şefinden teşekkül eden kurulun seçim sonucu ve orkestra şefinin inhası üstüne yapılır:
Madde 108 - Konsertmaister muavinliği ile 2. keman grup şefliği kademesine 2. keman grup şef muavinliği ya da 1. aşama keman üyeliği kademesinde başarı, ile çalmış olduğu orkestra şefi tarafınca tespit edilenlerden aşağıdaki esaslar dahilindeki imtihanları kazananlar atanır:
a) Bach solo sonat ya da partitalarından kendi seçeceği bir tanesini çalmak;
b) Viyana klasiklerinden itibaren zamanımıza kadar olan bestecilerden kendi seçeceği bir sonatı piyano ile çalmak,
c) Mendelssohn, Saint-Seans «Si. minör» Bruch ve bu ayardaki
Madde 113 - Viyolonsel grup şefliği kademesine, viyolonsel grup şef muavinliği kademesinde başarı ile çalmış olduğu orkestra şefi tarafınca tespit edilenlerden aşağıdaki esaslar dahilindeki imtihanları kazananlar atanır:
a) Bach solo süitlerinden bir tanesini sınav komisyonu önünde çalmak,
b) Viyana klasiklerinden itibaren zamanımıza kadar olan bestecilerden kendi seçeceği bir sonatı çalmak,
c) Haydn do majör, Haydn re majör (1783 de yazdığı meşhur olanı) Saint - Seans, Boccherini, Lalo, D. Milhaud konçertolarından biri¬ni orkestra eşliğinde sınav komisyonu önünde çalmak,
d) Provaları ile beraber bir konserde çello solistliği mevkiinde çalmak,
e) sınav komisyonunun seçeceği bir orkestra eserini ya da eserlerini çözmek,
f) sınav Komisyonunun seçeceği bir orkestra eserini viyolonsel partisine (Belirli. bir kısmına) bir saat içinde arşe ve parmak işaretlerini koymak.
Madde 114- Çello solistliği kademesine, viyolonsel grup şefliğinde başarı ile çalmış olduğu orkestra şefi tarafınca tespit edilenlerden aşağıdaki esaslar dahilindeki imtihanı kazananlar atanır:
a) Bach'n 4, 5, 6 numaralı solo süitlerinden birini çalmak,
b) Piatti kaprislerinden (1 numara hariç) iki tanesini hazırlayıp sınav komisyonunun seçeceği bir tanesini çalmak,
c) sınav komisyonu tarafınca seçilip adaya sınavdan 15 gün evvel verilecek Viyana klasiklerinden bir sonatı hazırlayıp çalmak,
d) Aşağıda adları yazılı viyolonsel konçertolarından birini orkestra eşliğinde düzenlenecek bir konserde çalmak;
Dvorak, Çaykovski (Rococo Varyasyonları) Schumann, Eugen, D' Alberth,
e) sınav kurulunun seçeceği bir orkestra eserini ya da eserlerini çözmek, .
f) sınav komisyonunun seçeceği bir orkestra eserinin viyolonsel partisinin belli bir kısmına bir saatlik süre içinde arşe ve parmak işaretlerini koymak,
g) Provalari ile beraber bir konserde çello solistliği mevkiinde çalmak.
Madde 115 - Kontrabas grup şef muavinliği kademesine, asaleti onaylama edilişinden itibaren bir yıl orkestrada üye olarak başarı ile çalmış olduğu orkestra şefi tarafınca tespit edilenlerden aşağıdaki esaslar dahilinde imtihanları kazananlar atanır:
a) Storch - Hrabe (1. defterden melodik ya da Joseph Hrabe 86 teknik etütlerinden) birini çalmak,
b) O. Schwab Romans (Arr. Fr. Smindl), Mendelsshon Frühlinkslied (H. Wolf), D. Popper Gavotte (Ydnoff) R. Schumann Elegie leboureur, Simandl Arr. Fugato eserlerinden bir tanesini piyano eşliğinde sınav komisyonu önünde çalmak,
c) Provaları ile bir konserde kontrabas grup şefliği mevkiinde çalmak,
d) sınav komisyonunun seçeceği bir orkestra eserini ya da eserlerini çözmek,
e) Beş telli kontrabas'la çalabilmek.
Madde 116 - Kontrabas grup şefliği kademesine, kontrabas grup şef muavinliğinde başarı ile çalmış olduğu orkestra şefi tarafınca tespit edilenlerden aşağıdaki esaslara gore yapılacak imtihanları kazananlar atanır:
a) E. Stein op 92 exemler, Haendel konçerto (Arr. Fr. Simon), Dragonetti 7 konçerto eserlerinden birini sınav komisyonu önünde piyano ile çalmak,
b) Kreutzer 18 etüt ya da Stroch Hrobe 2. defter konser etütlerinden iki tane hazırlayıp sınav komisyonunun seçeceği bir tanesini çalmak,
c) sınav komisyonunun seçeceği bir orkestra eserini ya da eserlerini çözmek,
d) Provaları ile beraber bir konserde kontrabas grup şefliği mevkiinde çalmak,
e) sınav komisyonunun seçeceği bir orkestra eseri kontrabas partisinin belirli bir kısmına bir saatlik süre içinde arşe ve parmak işaretlerini koymak,
f) 5 telli kontrabas çalabilmek.
Madde 117 - Flüt Grup Şefliği kademesine flüt grup şef muavinliğinde; Flüt Grup Şef Muavinliği kademesine de orkestrada başarı ile çalmış olduğu orkestra şefi tarafınca tespit edilenlerden aşağıdaki esasar dahilinde imtihanları kazananlar atanır:
a) Haendel, Bach sonatlarından birisini piyano eşliğiyle sınav Komisyonu önünde çalmak,
b) Flüt literatürüne ilişkin klasik ya da modem konçertolardan aşağıda adları yazılı herhangi birini orkestra ya da piyano eşliğinde sınav komisyonu önünde çalmak,
Mozart, Re majör konserto
Mozart, Sol ,majör konserto
Haydn Re majör konserto
G. P. Telemann
G. B. Pergolesi
Henry Thomas
L. Boccherini
Jacques ibert
c) sınav komisyonu tarafınca orkestra repertuvarından seçilecek bazı solo pasajları deşifre olarak çalmak.
Madde 118 - Obua grup şefliği kademesine obua grup şef muavinliğinde; grup şef muavinliği kademesine de orkestrada başarı ile çalmış olduğu orkestra şefi tarafınca, tespit edilenlerden aşağıdaki esaslar dahilindeki imtihanı kazananlar atanır :
a) Haendel Nr. 1, Nr. 2 sonatlar-Teleman sol minör, do minör, mi minör, si bemol majör sonatlar - Vivaldi re minör sonat, modernlerden Walter Girnatis, H. Baumann, Hans Poser, H. Butilleux, Usmanbaş sonatlarından kendi seçeceği bir tanesini çalmak,
b) Obua literatürüne ilişkin klasik ve çağdaş konçertolardan aşağı¬da bestecilerin adları yazılı her hangi birini orkestra ya da piyano eşliğinde sınav komisyonu önünde çalmak,
Bach
Haydn
Mozart
R. Strauss
Ch; Celin
(Konkur eserlerinden olabilir)
W. Vaugham
c) sınav komisyonu tarafınca orkestra repertuarından seçilecek bazı solo pasajları deşifre olarak çalmak.
Madde 119 - Klarinet grup şefliği kademesine, grup şef muavinliğinde; Klarinet grup şef muavinliği kademesine de orkestradan başarı ile çalmış olduğu şef tarafınca tespit edilenlerden aşağıdaki esaslar dahilindeki imtihanları kazananlar atanır:
a) Brahms sonat 1. ve 2. Weber Grand Yakarış Concertant Klarinet ve piyano için. Bunlardan birisini piyano refakatiyle sınav komisyonu önünde çalmak,
b) Klarinet literatürüne ilişkin klasik ya da çağdaş konçertolardan aşağıda adları yazılı herhangi birini orkestra ya da piyano eşliğinde sınav komisyonu önünde çalmak :
Brahms sonat No. 2 op. 120
Brahms sanat No. 1. op.120
Weber Concerto No. 1 op. 73, ve No. 2 qp. 74
Mozart La majör konçerto op. 107
Debussy 1. rapsodi
Weber op. 26 Concertino
c) İmtihan komisyonu tarafınca orkestra repertuvarlarından seçilecek bazı sola pasajları deşifre olarak çalmak.
Madde 120 - Fagot grup şefliği kademesine, fagot grup şef muavinliğinde; fagot grup şef muavinliği kademesine de orkestrada başarı ile çalmış olduğu orkestra şefi tarafınca tespit edilenlerden aşağıdaki esaslar dahilindeki imtihanları kazananlar atanır: .
a) Hindemith ya da Saint - Saens sonatlarından birini piyano eşliğinde çalmak,
b) Fagot literatürüne ilişkin klasik ya da çağdaş konçertolardan aşağıda adları yazılı herhangi birini orkestra ya da piyano eşliğinde sınav kurulu önünde çalmak:
Mozart Si bemol majör 1. konçerto
B. Bruns konçerto opus 11 ve 15
Mozart si bemol 2. 'konçerto
Weber konçerto
Ph. E. Bach sibemol majör konçerto
c) İmtihan komisyonu tarafınca orkestra repertuvarından seçilecek bazı solo pasajları deşifre olarak çalmak.
Madde 121 - Korno grup şefliği kademesine korno grup şef muavinliğinde; korno grup şef muavinliği kademesine de orkestrada ba¬şarı ile çalmış olduğu orkestra şefi tarafınca tespit edilenlerden aşağıdaki esaslar dahilindeki imtihanları kazananlar atanır:
a) Gallay'ın 6. defter etütlerinden bir tanesini çalmak,
b) Beethoven qp. 17. Hindemith sonatlarından birini çalmak,
c) Korno literatürüne ilişkin klasik ya da çağdaş konçertolardan aşağıda adları yazılan herhangi birini orkestra ya da piyano eşliğinde sınav komisyonu önünde çalmak.
Mozart mi bemol majör konçerto, R. Strauss konçerto, Haydn korno konçertoları No. 1.2, Weber konçertino
d) İmtihan komisyonu tarafınca orkestra repertuvarından seçilecek bazı solo pasajları deşifre olarak çalmak.
Madde 122 - Trompet grup şefliği kademesine, trompet grup şef muavinliğinde; Trompet grup şef muavinliği kademesine de orkestrada başarı ile çalmış olduğu orkestra şefi tarafınca tespit edilenlerden aşağıdaki esaslar dahilindeki imtihanları kazananlar atanır:
a) George Anhtenl trompet için sonat, Hindemith trompet için sonatlarından birini piyano eşliğinde sınav komisyonu önünde çalmak,
b) Trompet literatürüne ilişkin klasik ya da modem konçertolardan aşağıda adları yazılı herhangi birini orkestra ya da piyano eşliğinde sınav komisyonu önünde çalmak,
V. Bach Konsert Fantazi No. 3
V. Bach Hungarian Melodies,
Oskar Bahem concert in E. Minör
T. Charlier solo de konkur
Richard Stehr konçerto
Lion Stekke konçerto. 17
Yeh. Jolivet konçertino
Perino konçertino
c) sınav komisyonu tarafınca orkestra repertuvarından seçilecek bazı pasajları deşifre olarak çalmak.
Madde 123 - Trombon grup şefliği kademesine, trombon grup şef muavinliğinde; trombon grup şef muavinliği kademesine de orkestrada başarı ile çalmış olduğu orkestra şefi tarafınca tespit edilenlerden aşağıdaki esaslar dahilindeki imtihanları kazananlar atanır:
a) Aşağıda yazılı eserlerden birini ya da benzerini çalmak, Frank, Martin, Ballade
b) Trombon literatürüne ilişkin klasik ya da modem konçertolarından aşağıda adları yazılı herhangi birini orkestra ya da piyano eşliğinde sınav komisyonu önünde başarı ile çalmak:
Haydn konçerto es dur.
David konçerto
J. Serafin Alschausky
Konsert No. 1 B. dur.
c) sınav komisyonu tarafınca orkestra repertuvarından seçilecek bazı sola pasajları deşifre olarak çalmak.
Madde 124 - Bateri grup şefliği kademesine, bateri grup şef muavinliğinde; bateri grup şef muavinliği kademesine de orkestrada başarı ile çalmış olduğu orkestra şefi tarafınca tespit edilenlerden aşağıdaki esaslar dahilindeki imtihanları kazananlar atanır :
a) Timpani, Xiliphon, Glockenspiel ve bateri aksamına ve literatürüne ilişkin klasik ya da çağdaş konçertolardan herhangi birini orkestra ya da piyano eşliğinde sınav komisyonu önünde başarı ile çalmak,
b) İmtihan komisyonu tarafınca orkestra repertuvarından seçilecek solo pasajları deşifre olarak çalmak,
Madde 125 - Arp grup şefliği kademesine asaleti onaylama edilişinden itibaren bir yıl üye olarak orkestrada başan ile çalmış olduğu orkestra şefi tarafınca tespit edilenlerden aşağıdaki esaslar dahilindeki imtihanı kazananlar atanır:
a) Hindemith sonat, Grana Jeany'nin rapsodisi ya da Faure imromptü'den bir tanesini başarı ile çalmak,
b) Arp literatürüne ilişkin klasik ya da çağdaş konçertolardan herhangi birini orkestra ya da piyano eşliğinde sınav kurulu önünde çalmak.
Mozart
Hendel
Ravel
Debussy
Taurnier
c) İmtihan komisyonu tarafınca orkestra repertuvarından seçilecek bazı solo pasajları deşifre olarak çalmak.
Madde 126 - Grup şefliği kadroları açık olduğu takdirde, grup şef muavinleri grup şefliği imtihanına girmekten kaçınırlar ya da imtihanda başarı gösteremezlerse, orkestrada enstrüman üyesi olarak minimum 5 yıl başarı ile çalmış olduğu orkestra şefi ve Teknik Kurulca tespit edilen enstrüman üyeleri de grup şefliği imtihanına girebilirler.
Madde 127- Orkestra üyelerinin bulundukları kademelerdeki ücret zamları Yönetmeliğin 32 nci maddesine gore toplanacak kurulun vereceği olumlu oylara müsteniden Yönetim Kurulu teklifi üstüne Ulusal Eğitim Bakanlığınca yapılır.
VI. BÖLüM
Değerlendirme ve disiplinle ilgili hükümler
Madde 128 - Görevinde üstün çaba ve başarı gösteren disiplinli üyelere takdirname verilir. takdirnamelerde veriliş sebebi belirtilir.
Madde 129 -Takdirnameler şef ile Teknik Kurulun uygun bulması ve Yönetim Kurulunun teklifi ile Ulusal Eğitim Bakanlığı'nca verilir.
Madde 130 - Takdirnameler sicile geçer, üyelerin kıdem ve filli hizmet sürelerine etki etmez, sadece intibaklarda göz önünde tutulur.
Kabahat sayılan eylem ve hareketler
Madde 131 - Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası üyelerinin kabahat sayılan eylem ve hareketleri şunlardır :
a) Müessesenin şerefini ve sanat itibarını ufak düşürecek eylem ve harekette bulunmak,
b) Prova ve konserlere özürsüz olarak geç gelmek ya da asla gelmemek,
c) Prova devam ederken provayı bırakıp gitmek,
d) Konser programlarına muntazam olarak hazırlanmamak,
e) Konserlerde Yönetmeliğin 55 inci maddesinde yazılı şekilde giyinmemek,
b Yönetmeliğin 46., 48. ve 49 uncu maddelerinde belirtilen hususlara aykırı hareket etmek,
g) Bir üst kademede bulunup özüründen dolayı devam edemeyen bir üyenin ödevi, kendisine verildiği süre bu ödevi yapmaktan kaçınmak,
h) Yönetmeliğin 60. maddesinde belirtilen hususlara aykırı hareket etmek,
i) Konser ve provalara içkili ya da sarhoş gelmek,
j) Yönetmeliğin devam ve disiplinle ilgili 51., 52., 53., 54., 55., 56.,
57., 58., 59 uncu maddelerinde belirtilen hususlara aykırı harekette bulunmak,
k) Yönetmeliğin 45 inci maddesinde konser turneleri ile ilgili hususlara aykırı hareket etmek.
Madde 132 - Yönetmeliğin 131 inci maddesinde yazılı suçları işleyen üyelere suçun ağırlığına gore aşağıdaki cezalardan biri verilir.
a) Uyarma: üyeye görevinde daha dikkatli davranması icap ettiğinin yazı ile bildirilmesi,
b) Kınama: üyeye, görevinde ve davranışında kusurlu sayıldığının yazı ile bildirilmesi, .
c) ücret kesme: (Suçun ağırlığına gore bulunmuş olduğu kademedeki tutarının kaç günlüğünün kesileceği, Yönetim Kurulunca kararlaştırılır. Her ay 30 gün saygınlık edilir, en fazla on günlük ücret kesilir). Bir yılda 3 kere ücret kesme cezası alan üyenin bulunmuş olduğu kademede almış olduğu ücret o mali yılda artırılmaz; 4 kere ücret kesme cezası alan üyenin bulunmuş olduğu kademede almış olduğu tutarı; Yönetim Kurulunun atama edeceği oranda indirilir ve o yıl aşama değişiklik yapma sınavına giremez; 5 ve daha çok ücret kesme cezası alan üyenin kademesi indirilir ve bir yıldan ilkin aşama değişiklik yapma sınavına giremez.
d) Kısa süreli durdurma: üyenin emekliliğine esas olan ilerleme¬sinin 3 ya da 6 ay durdurulması;
e) Uzun soluklu durdurma: üyenin emekliliğine esas olan ilerlemesinin 1, 1,5 ya da iki yıl durdurulması,
f) Geçici olarak görevden çıkarmak: üyeyi ekibi saklı kalmak suretiyle bir aydan altı aya kadar aylıksız olarak geçici süreyle görevden çıkarmak,
g) üyelikten çıkarmak: üyenin tekrar Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrasına atanmamak suretiyle işinden çıkarılması.
Madde 133 - Aynı suçun tekrarı cezayı ağırlaştırma sebebi olur.
Madde 134 - Yönetmeliğin 132 nci maddesinin a ve b bentlerinde yazılı disiplin cezalan Yönetim Kurulu sonucu ile verilir.
Madde 135 - Yönetmeliğin 132 nci maddesi C bendinde yazılı disiplin cezaları Yönetim Kurulu tarafınca kararlaştırılır Ulusal Eğitim Bakanlığı'nın onayına sunulur.
Madde 136 - Yönetmeliğin 132 nci maddesi D, E, F, G bentlerinde yazılı disiplin cezalan Yönetim Kurulunun Ulusal Eğitim Bakanlığı'na teklifi ve Bakanlık Disiplin Kurulunun sonucu ile verilir.
Çeşitli hükümler
Madde 137- Ulusal Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Dairesinin 22 Kasım 1961 gün ve 289 sayılı sonucu ile kabul edilmiş olan ve bugüne dek uygulanan Yönetmelik ve tadilleri yürürlükten kaldırılmıştır.
Madde 138 - Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 139 - Bu Yönetmeliği Ulusal Eğitim Bakanı yürütür.
ORKESTRA a. (ital. orchestra; “dans etmek†anlamındaki yun. orkheisthai'den orkhestra).
1. Solistler için yazılmamış bir müzik parçasını seslendirmek suretiyle bir araya gelen çalgıların tümü.
2. Bir senfonik konser kuruluşu olarak bir araya gelmiş çalgıcılar topluluğu.
*Antik. Yunanlılarda tiyatronun, sahneyle seyircilerin oturdukları yer içinde kalan ve koronun "thymele" adında olan bir Di- onysos sunağı çevresinde döndüğü kısmı. (Daire biçiminde olup sahneden daha alçaktaydı.) || Romalılarda tiyatronun aynı kısmı. (Yarım daire biçimindeydi.)
*ANSİKL. Oyunculara birlikte rol alan çalgıcılar topluluğu, dönemine ve ülkesine gore değişik yerlerde bulunurlardı: sahnenin ön tarafında, kimi süre da birazcık aşağısında (orkestra çukuru); sahnenin üstünde alçak yanlarında; sahnenin arkasında, fondaki dekor perdesinin arkasında (bilhassa İtalya'da); sahnenin altında (Bayreuth'ta). Tiyatro binasının dışına çıkınca orkestra açık havada olduğu şeklinde bir konser salonunda ya da bir tapınakta da konser vermeye başladı.
* Çalgı topluluğundan senfonik orkestraya. Rönesans döneminde ufak çalgı toplulukları polifonik bir yapıtın ses partilerini desteklemekle ya da vokal bir parçanın çalgı için meydana getirilen transkripsiyonunu seslendirmekle görevlendiriliyorlardı. Ek olarak dans etmek için de ufak müzik topluluklarından yararlanılıyordu. Operanın ortaya çıkmasıyla orkestraya katılan çalgıların sayısı ve çeşidi, anlatımı güçlendirmek amacıyla artırıldı: orkestra ya şarkıya birlikte rol alıyor ya da betimleyici senfonilerde görüldüğü şeklinde sahnedeki olayların içinde yer alıyordu. Konçertonun ortaya çıkmasıyla XVII. yy.'da orkestra da bağımsızlığına kavuştu.
* Klasik orkestranın yapısı. XVII. yy.'ın sonlarına doğru İtalyan müzik okulunun yaylı çalgılar ailesini desteklemesiyle yaylı çalgılar, orkestraların nerede ise asla değişmeyen temelini oluşturdular; XVIII. yy.'la beraber bu çekirdeğe yeni yeni üflemeli çalgılar katıldı (klarinet).
Genişlemiş şekliyle bu orkestra, o zamanlar yeni bir tür olan senfoniyi yorumlamaya elverişli devamlı kuruluşlara dönüştü (Paris'te Concert spirituel; Mannheim orkestrası). Orkestranın yapısında da şu şekilde bir değişim yapılmış oldu: bir yaylı çalgılar dörtlüsü (sayıları değişebiliyordu), iki flüt, iki obua, iki fagot, iki klarinet, iki ya da dört korno, iki ya da üç trombon, iki tromget ve timbal. Beethoven bile senfonileri için bu orkestrayla yetinmiştir.
• Modem orkestra. Klasik orkestranın yapısında bir devrim icra eden Berlioz birçok yenilik getirdi: çalgı sayısını artırdı, çok tiz ve çok pes çalgıları devreye sokarak ses paletini alabildiğine genişletti, çalgı ailelerini birleştirerek değil de tonlar içinde yeni bağlantılar kurarak klasik orkestra çerçevesini kırdı. Lirik bir dramın bir parçası, bir öğesi olan VVagner orkestrası dağılımı ve konumu (sahnenin altına) bakımından yenilendi, ekibi genişledi ve ara sıra operadaki kişilerin yerini almış olduğu şeklinde dramın ruhsal dayanağı oldu.
* Orkestranın parçalanması. Kimi bestecilerin (Satie, [Parade]) sırf dinleyiciyi rahatsız etmek için orkestraya bir ekip gürültü elemanlarını sokmaları Varöse'de (lonisation) daha ciddi sonuçlar doğurdu ve geleneksel orkestraya azca ya da çok aykırı düşen birçok çalgının (mesela Martenot dalgaları) girmesine yol açtı. Aynoa ses dengesi değişik bir ayarlamaya gore kuruldu ve vurgulu çalgılar hissedilecek derecede ağır bastı. Bunun yanı sıra elektronikten (üstünde öncesinden yapılmış kayıt bulunan manyetik bantlar) ya da sesin yeni bir halde işlenmesinden lanan o güne kadar duyulmamış tınılar da orkestrada yer almaya başladı. Mühim bir değişim de bestecilerin ses larını değişik biçimlerde dağıtmak istemelerinden dünyaya geldi ve orkestra, konserin verildiği mekanda çeşitli noktalara dağılarak parçalandı.
* Senfoni orkestrası şeklinde, XVI. ve XVII. yy.'ın çalgı topluluğu da XVIII. yy.'ın sonundan başlayarak “oda orkestrası†denilen ve kendine özgü bir repertuvarı olan ufak kuruluşlar halinde günümüze kadar gelmiştir. XIX. ve XX. yy. bestecileri bu tür kuruluşlar için de birçok yapıt (Schönberg'in Oda senfonisi) vermişlerdir.
1. Solistler için yazılmamış bir müzik parçasını seslendirmek suretiyle bir araya gelen çalgıların tümü.
2. Bir senfonik konser kuruluşu olarak bir araya gelmiş çalgıcılar topluluğu.
*Antik. Yunanlılarda tiyatronun, sahneyle seyircilerin oturdukları yer içinde kalan ve koronun "thymele" adında olan bir Di- onysos sunağı çevresinde döndüğü kısmı. (Daire biçiminde olup sahneden daha alçaktaydı.) || Romalılarda tiyatronun aynı kısmı. (Yarım daire biçimindeydi.)
*ANSİKL. Oyunculara birlikte rol alan çalgıcılar topluluğu, dönemine ve ülkesine gore değişik yerlerde bulunurlardı: sahnenin ön tarafında, kimi süre da birazcık aşağısında (orkestra çukuru); sahnenin üstünde alçak yanlarında; sahnenin arkasında, fondaki dekor perdesinin arkasında (bilhassa İtalya'da); sahnenin altında (Bayreuth'ta). Tiyatro binasının dışına çıkınca orkestra açık havada olduğu şeklinde bir konser salonunda ya da bir tapınakta da konser vermeye başladı.
* Çalgı topluluğundan senfonik orkestraya. Rönesans döneminde ufak çalgı toplulukları polifonik bir yapıtın ses partilerini desteklemekle ya da vokal bir parçanın çalgı için meydana getirilen transkripsiyonunu seslendirmekle görevlendiriliyorlardı. Ek olarak dans etmek için de ufak müzik topluluklarından yararlanılıyordu. Operanın ortaya çıkmasıyla orkestraya katılan çalgıların sayısı ve çeşidi, anlatımı güçlendirmek amacıyla artırıldı: orkestra ya şarkıya birlikte rol alıyor ya da betimleyici senfonilerde görüldüğü şeklinde sahnedeki olayların içinde yer alıyordu. Konçertonun ortaya çıkmasıyla XVII. yy.'da orkestra da bağımsızlığına kavuştu.
* Klasik orkestranın yapısı. XVII. yy.'ın sonlarına doğru İtalyan müzik okulunun yaylı çalgılar ailesini desteklemesiyle yaylı çalgılar, orkestraların nerede ise asla değişmeyen temelini oluşturdular; XVIII. yy.'la beraber bu çekirdeğe yeni yeni üflemeli çalgılar katıldı (klarinet).
Genişlemiş şekliyle bu orkestra, o zamanlar yeni bir tür olan senfoniyi yorumlamaya elverişli devamlı kuruluşlara dönüştü (Paris'te Concert spirituel; Mannheim orkestrası). Orkestranın yapısında da şu şekilde bir değişim yapılmış oldu: bir yaylı çalgılar dörtlüsü (sayıları değişebiliyordu), iki flüt, iki obua, iki fagot, iki klarinet, iki ya da dört korno, iki ya da üç trombon, iki tromget ve timbal. Beethoven bile senfonileri için bu orkestrayla yetinmiştir.
• Modem orkestra. Klasik orkestranın yapısında bir devrim icra eden Berlioz birçok yenilik getirdi: çalgı sayısını artırdı, çok tiz ve çok pes çalgıları devreye sokarak ses paletini alabildiğine genişletti, çalgı ailelerini birleştirerek değil de tonlar içinde yeni bağlantılar kurarak klasik orkestra çerçevesini kırdı. Lirik bir dramın bir parçası, bir öğesi olan VVagner orkestrası dağılımı ve konumu (sahnenin altına) bakımından yenilendi, ekibi genişledi ve ara sıra operadaki kişilerin yerini almış olduğu şeklinde dramın ruhsal dayanağı oldu.
* Orkestranın parçalanması. Kimi bestecilerin (Satie, [Parade]) sırf dinleyiciyi rahatsız etmek için orkestraya bir ekip gürültü elemanlarını sokmaları Varöse'de (lonisation) daha ciddi sonuçlar doğurdu ve geleneksel orkestraya azca ya da çok aykırı düşen birçok çalgının (mesela Martenot dalgaları) girmesine yol açtı. Aynoa ses dengesi değişik bir ayarlamaya gore kuruldu ve vurgulu çalgılar hissedilecek derecede ağır bastı. Bunun yanı sıra elektronikten (üstünde öncesinden yapılmış kayıt bulunan manyetik bantlar) ya da sesin yeni bir halde işlenmesinden lanan o güne kadar duyulmamış tınılar da orkestrada yer almaya başladı. Mühim bir değişim de bestecilerin ses larını değişik biçimlerde dağıtmak istemelerinden dünyaya geldi ve orkestra, konserin verildiği mekanda çeşitli noktalara dağılarak parçalandı.
* Senfoni orkestrası şeklinde, XVI. ve XVII. yy.'ın çalgı topluluğu da XVIII. yy.'ın sonundan başlayarak “oda orkestrası†denilen ve kendine özgü bir repertuvarı olan ufak kuruluşlar halinde günümüze kadar gelmiştir. XIX. ve XX. yy. bestecileri bu tür kuruluşlar için de birçok yapıt (Schönberg'in Oda senfonisi) vermişlerdir.
Kaynak: Büyük Larousse
Orkestra
Sagopa Kajmer Pesimist Orkestra - Saykodelik E.p
GabrieL SB - Makinist Orkestra (Beat Albüm)
YORUMLAR